Tôn giáo làm bạn hạnh phúc hơn, sao không thử?

Nếu có điều gì đó không ổn trong cuộc sống của bạn, một bệnh tật hoặc vấn đề nào đó, bạn sẽ muốn khắc phục nó, đúng không? Nếu có một giải pháp có khả năng cao sẽ làm bạn hạnh phúc hơn những giải pháp khác – một thứ có thể xoa dịu nỗi đau, giải quyết nỗi lo âu, hoặc mang lại ánh sáng trong những khoảnh khắc tối tăm nhất – tại sao bạn lại không chọn nó?

Tôn giáo và niềm tin mang lại tất cả những lợi ích thực tiễn này. Vậy trong thời đại mà chúng ta luôn tìm kiếm sự cải thiện bản thân và sức khỏe, tại sao chúng ta không tìm đến Chúa (hoặc các vị thần)? Lời đề nghị này không chỉ được cân nhắc bởi các triết gia như Blaise Pascal, mà còn nhận được sự ủng hộ đáng ngạc nhiên từ những nghiên cứu gần đây. Một bài báo mới trong tạp chí Journal of Religion and Health lập luận rằng cảm giác có trách nhiệm trước Chúa có những lợi ích thực sự và có thể đo lường được cho chúng ta.

Nhìn mới mẻ về Cược Pascal

Cược Pascal là ý tưởng cho rằng nếu tin vào Chúa mang lại cho chúng ta cơ hội nhận được một kết quả có lợi, chẳng hạn như sự sống đời đời trên thiên đường, thì chúng ta nên làm vậy. Hầu hết mọi người đều quen thuộc với phiên bản của lập luận này liên quan đến khả năng hoặc phần thưởng của thế giới sau cái chết. Nói ngắn gọn, nó cho rằng nếu lựa chọn là giữa việc có tôn giáo hay không, thì lựa chọn đầu tiên là hợp lý hơn nhiều, vì phần thưởng là vô cùng.

Lập luận này có vô số điểm thiếu sót – về mặt thần học, toán học và đạo đức. Nhưng một khía cạnh thú vị hơn của Cược Pascal nằm ở gần cuối của đoạn liên quan. Ở đây, Pascal lập luận rằng, nếu bạn tin vào Chúa, bạn sẽ có lợi ngay trong cuộc sống này. Không chỉ có cơ hội nhận được sự sống đời đời, mà còn là những lợi ích thực tế, hàng ngày của tôn giáo. Pascal cho rằng nếu bạn tin tưởng, bạn sẽ trung thực, khiêm tốn, biết ơn, hào phóng, là một người bạn chân thành, chân thật. Đối với Pascal, có tôn giáo làm cho bạn trở thành một người tốt hơn.

Dĩ nhiên, đây là một tuyên bố khá nghi ngờ. Chỉ cần nhìn thoáng qua lịch sử cũng đủ thấy vô số tội lỗi và xấu xa ẩn sau áo choàng tôn giáo hoặc sách thánh. Những người theo tôn giáo thường cũng tham lam, tham nhũng, tàn nhẫn, độc ác, giết người và phân biệt chủng tộc như bất kỳ ai. Có cũng nhiều người điều tra, thánh chiến như có những người bố thí và thánh nhân.

Niềm tin làm bạn hạnh phúc

Nhưng liệu có một điểm khác ở đây – một điểm liên quan đến lợi ích tâm lý của tôn giáo, có lẽ? Năm 2019, Trung tâm Nghiên cứu Pew đã công bố những phát hiện cho thấy rằng, trên nhiều quốc gia, những người tự nhận là tôn giáo có khả năng mô tả mình là hạnh phúc hơn. Như nghiên cứu chỉ ra, Tại Hoa Kỳ, chẳng hạn, 36% những người tôn giáo tích cực mô tả mình là ‘rất hạnh phúc,’ so với 25% của những người tôn giáo không tích cực và 25% của những người không theo tôn giáo.

Trong một bài báo gần đây đăng trên Journal of religion and health, dường như còn có nhiều lợi ích hơn nữa. Bradshaw và các cộng sự muốn xem xét cảm giác có trách nhiệm trước Chúa có thể đóng vai trò gì trong sự hạnh phúc tâm lý. Trách nhiệm ở đây có nghĩa là người tin Chúa phải trả lời trước Chúa và đưa ra quyết định về cách sống dựa vào Chúa.

Bài báo tiếp tục cho thấy rằng những người cảm thấy có trách nhiệm trước Chúa cũng cảm thấy sự gia tăng trong ba trên bốn yếu tố góp phần vào sự hạnh phúc tâm lý: cảm giác quan trọng đối với người khác, phẩm giá và ý nghĩa. Hạnh phúc, yếu tố thứ tư, cũng tăng lên, nhưng không thể dễ dàng tách biệt như một yếu tố độc lập. Những người có đức tin cảm thấy hạnh phúc hơn, không chủ yếu vì trách nhiệm trước Chúa, mà còn vì những yếu tố tôn giáo khác, như cầu nguyện và tham gia nhà thờ.

Một cơ chế đối phó hiệu quả

Nhà thần kinh học Sigmund Freud thực sự không thích tôn giáo. Ông buộc tội nó là một cây nạng tâm lý không lành mạnh, vì nó mang lại hy vọng sai lầm trong một thế giới vô vọng. Nó tạo ra một hình tượng người cha ảo tưởng để mang lại sự an ủi trong một vũ trụ lạnh lẽo và tàn nhẫn. Nó là sự thỏa mãn mong ước ngăn cản việc chấp nhận thực tại một cách đúng đắn và trưởng thành.

Nhưng ngay cả khi chúng ta chấp nhận điều này, thì có hại gì khi tìm kiếm sự hỗ trợ khi chúng ta cần nó? Trong những lĩnh vực khác của cuộc sống, chúng ta không loại bỏ các cơ chế hỗ trợ của con người, không chế giễu chiến lược đối phó của họ, hay coi thường bất cứ thứ gì họ có để giúp họ vượt qua khó khăn? Nếu tôn giáo có thể giúp đỡ theo bất kỳ cách nào, điều đó nên được tán dương – thậm chí khuyến khích. Theo lời của Pascal, tại sao không nhìn nhận những người có tôn giáo như những người đã được chữa lành khỏi một căn bệnh mà bạn mong muốn được chữa lành?

Nỗi đau hiện sinh của nhà triết học và nhà văn Albert Camus chỉ có ý nghĩa khi chúng ta tiếp tục tìm kiếm vô ích cho ý nghĩa trong một thế giới vô nghĩa. Niềm tin tôn giáo mang lại ý nghĩa một lần nữa. Sự chóng mặt đạo đức trong thế giới vô thần của Friedrich Nietzsche tìm lại được sự thăng bằng khi Chúa không còn chết. Những vùng đất tối tăm của nỗi buồn được sưởi ấm khi chúng ta tưởng tượng việc đoàn tụ với những người thân yêu đã mất.

Tôn giáo đã được chứng minh là làm cho chúng ta hạnh phúc hơn và mang lại sự hỗ trợ. Vậy tại sao bạn không bước thêm để tham gia?