Có tồn tại cảm xúc tiêu cực không?

Không gì bực bội hơn khi đang bực mình mà lại bị bảo bình tĩnh đi.

Tôi đã chịu đựng đủ những thứ liên quan đến Chủ nghĩa khắc kỷ rồi. Tôi không phải là chuyên gia về Khắc Kỷ (có lẽ bạn có thể giúp?). Nhưng tôi đã chán ngấy việc bạn bè theo Chủ nghĩa Khắc Kỷ cứ bảo tôi phải chọn cảm xúc của mình và kiểm soát cảm xúc. Tất nhiên, tôi không thích cảm giác giận dữ, lo âu, hoặc thỉnh thoảng là trầm cảm. Nhưng tôi cũng cảm thấy chúng là một phần của con người mình. Tôi cảm thấy chán nản (và giận dữ) khi người khác bảo tôi phải cảm thấy như thế này hay như thế kia. Tôi muốn cảm nhận cảm xúc của mình. Tôi sai ở chỗ nào chăng?

Hiện tượng đối lập

Khi một phong trào bắt đầu đạt được động lực, thì một phong trào đối lập thường không xa. Đây là một phiên bản xã hội học của Định luật III của Newton – với mỗi triết lý, luôn tồn tại một triết lý phản biện. Với mỗi ý tưởng phổ biến, sẽ xuất hiện một tiểu văn hóa gồm những người phê phán và phản đối.

Tôi nghĩ rằng một điều tương tự cũng đang xảy ra với Chủ nghĩa Khắc Kỷ. Chủ nghĩa này hiện rất phổ biến nhờ những nhân vật như Tim Ferriss, Ryan Holiday, và một nhóm nhỏ các CEO công nghệ thường đăng trích dẫn của Marcus Aurelius lên mạng xã hội. Nhưng, giống như bất kỳ ý tưởng phổ biến nào, ngày càng có nhiều biến tướng bị hiểu lầm. Một số người hiểu sai rằng Khắc Kỷ đồng nghĩa với sự lạnh lùng không cảm xúc, hoặc thậm chí xem đó như cách để biện minh cho tư duy kỳ thị phụ nữ hoặc các luận điểm độc hại kiểu red-pilled.

Trước khi những người theo Khắc Kỷ nổi giận mà viết email phàn nàn, tôi không nói rằng đây là bản chất của Chủ nghĩa Khắc Kỷ. Nhưng tôi lập luận rằng đây là cách nó bị hiểu trong một số góc khuất của Internet.

Vấn đề của Julie

Và thế là chúng ta đến với vấn đề của Julie. Cô ấy đặt câu hỏi xung quanh Chủ nghĩa Khắc Kỷ. Một người bạn theo Khắc Kỷ đã bảo cô ấy kiểm soát cảm xúc của mình. Tôi có thể đánh giá sai tình huống, nhưng xét việc có nhiều nam giới tự nhận là người theo Khắc Kỷ hơn nữ giới, cùng với những liên tưởng mà tôi vừa đề cập, tôi không thể không nghĩ rằng vấn đề của Julie nằm trong lịch sử dài hơi về việc đàn ông bảo phụ nữ đừng quá cảm xúc.

Để giải quyết tình huống của Julie, tôi đã tìm đến một chuyên gia về cảm xúc: Krista Thomason, Phó Giáo sư Triết học tại Đại học Swarthmore. Thomason là tác giả của cuốn Dancing with the Devil, trong đó bà lập luận rằng tất cả cảm xúc – bao gồm cả cảm xúc tiêu cực – đều có giá trị.

Lời khuyên từ người theo Khắc Kỷ

Hãy xem xét lý do mà người bạn theo Khắc Kỷ của Julie có thể đã bảo cô ấy kiểm soát cảm xúc. Như tôi đã nói, người theo Khắc Kỷ không ủng hộ sự lạnh lùng vô cảm. Họ không cổ vũ sự kìm nén hoặc thái độ thản nhiên vô cảm. Đó là một kiểu Khắc Kỷ ngây thơ và đầy nguy hiểm. Thay vào đó, Khắc Kỷ thường có hai lý do để kiểm soát cảm xúc.

Thứ nhất, như Thomason giải thích: Người theo Khắc Kỷ tin rằng cảm xúc làm xáo trộn sự bình yên trong tâm trí. Vì vậy, nếu tôi buồn vì chuyến dã ngoại bị hủy do mưa, người theo Khắc Kỷ sẽ nói rằng buồn làm gì khi tôi không thể làm gì với cơn mưa. Đây là một phần trong lưỡng phân kiểm soát của Khắc Kỷ – thay đổi những gì có thể; chấp nhận những gì không thể.

Thứ hai, người theo Khắc Kỷ tin rằng chúng ta nên điều chỉnh cảm xúc khi chúng có nguy cơ làm mờ lý trí, đặc biệt là khả năng chọn con đường đạo đức. Họ tin rằng sống đạo đức là mục tiêu cao nhất của cuộc đời, điều đó đòi hỏi phải duy trì sự lý trí. Nếu không lý trí, ta không thể sống đạo đức, và vì thế không thể hạnh phúc (theo lập luận của họ, hạnh phúc là hệ quả tự nhiên của việc sống đạo đức).

Sự phản biện của Julie

Lý luận của người theo Khắc Kỷ thực sự có ích đối với nhiều người. Đó là nền tảng của liệu pháp hành vi nhận thức (CBT) và giúp rất nhiều người. Nhưng Julie lại có những điều phiền lòng hợp lý.

Thomason hỏi: Tại sao lại không được buồn vì một chuyến dã ngoại bị hủy? Có thể tôi đã rất mong chờ nó! Khắc Kỷ cho rằng bạn kiểm soát cảm xúc bằng cách không quá gắn bó với bất cứ điều gì. Nhưng tôi không nghĩ giữ mọi thứ ở khoảng cách xa chỉ để tránh cảm xúc tiêu cực là điều tốt.

Thomason tin rằng cảm xúc – kể cả tiêu cực – chính là cái giá phải trả cho sự quan tâm. Nếu bạn quan tâm đến điều gì đó, bạn sẽ có cảm xúc về nó. Cảm xúc là một phần của cách bạn quan tâm và tìm ý nghĩa trong cuộc sống.

Chấp nhận cảm xúc như chính nó

Thomason lập luận rằng Không có cảm xúc ổn hay không ổn. Cảm giác lo lắng, sợ hãi, và buồn bã chính là trạng thái bình thường.

Julie, bạn không sai khi muốn cảm nhận cảm xúc của mình. Nhưng hãy nhớ rằng: cảm xúc cũng là công cụ giúp ta hiểu bản thân. Hãy lắng nghe chúng để sống một cuộc đời trọn vẹn hơn.