Định nghĩa về cái chết hóa ra cực kỳ linh hoạt, gây ra các rắc rối khi nói về hiến tạng.

Mở đầu

Một trong những bộ phim ám ảnh nhất mà tôi từng xem là The Diving Bell and the Butterfly. Dựa trên cuốn sách cùng tên của biên tập viên thời trang người Pháp Jean-Dominique Bauby, nó kể về cuộc sống của ông sau khi tỉnh dậy với hội chứng khóa trong sau khi bị đột quỵ nghiêm trọng. Mặc dù tâm trí của Bauby hoàn toàn tỉnh táo, ông bị tê liệt, chỉ có thể nháy mắt trái, phương thức ông sử dụng để viết cuốn sách của mình.

Sự đồng cảm là chiếc xe mang lại nỗi đau, là lý do khiến tôi run rẩy khi xem suốt bộ phim

Hãy tưởng tượng bạn không thể cử động gì ngoài một mí mắt và vẫn hoàn toàn nhận thức được tình trạng của mình. Bauby bị mắc chứng giả hôn mê; cũng có hội chứng khóa hoàn toàn, nghĩa là bạn thậm chí không thể điều khiển cơ mắt. Dù vậy, bạn vẫn tỉnh táo.

Một tình trạng như vậy đặt ra câu hỏi: Đây có phải là sống không? Nó cũng gợi lên một câu hỏi khác, một câu hỏi hóa ra linh hoạt hơn bạn tưởng: Cái chết có nghĩa là gì? Và có nhiều câu trả lời khác nhau.

Trong số mới nhất của Hastings Center Report (bạn có thể truy cập miễn phí tại đây), Định Nghĩa Về Cái Chết: Ghép Tạng Và Di Sản 50 Năm Của Báo Cáo Harvard Về Cái Chết Não, bài báo xem xét cách các nền văn hóa khác nhau nhìn nhận cái chết. Không có câu trả lời nào là duy nhất.

Jason Silva – vấn đề về cái chết

Trong Cái chết: Một khái niệm chuẩn mực đang phát triển, giáo sư đạo đức sinh học tại Đại học NYU Arthur Caplan kể câu chuyện về Constantin Reliu, một người Romania đến Thổ Nhĩ Kỳ để kiếm sống với công việc đầu bếp. Tại một thời điểm nào đó, ông mất liên lạc với gia đình; người vợ cũ của ông đã báo tử cho chính quyền Romania. Sau chuyến đi làm việc 26 năm, Reliu trở về quê hương. Chỉ có điều, chính quyền không chấp nhận rằng ông còn sống.

Vợ cũ của ông, vào một thời điểm nào đó trong thời gian ông ở Thổ Nhĩ Kỳ, đã đăng ký ông là người đã khuất tại Romania mà ông không hay biết. Từ đó, ông sống trong cơn ác mộng pháp lý khi cố gắng chứng minh với chính quyền Romania rằng ông thực sự còn sống.

Cái chết, ngoài một thực tế sinh học, cũng là văn hóa. Như Caplan chỉ ra, các định nghĩa thay đổi không chỉ giữa các quốc gia mà còn giữa các bang ở Mỹ. Ví dụ, tại New Jersey, gia đình của một bệnh nhân thực vật có quyền quyết định liệu cái chết não có phải là cái chết thực sự hay không.

Điều này có thể giống như một trò chơi dành cho các triết gia và bác sĩ, nhưng có những hậu quả thực tế khi nói đến hiến tạng. Nếu ai đó bị chết não mà không có khả năng hồi phục nhưng vẫn còn các cơ quan có thể hiến tặng, thì liệu có vô đạo đức khi giữ người đó sống cho đến khi các cơ quan của họ không còn sử dụng được? Nếu ai đó có thể được cứu nhờ trái tim vẫn đập của một bệnh nhân chết não, tại sao lại từ chối mạng sống của người khác?

Ý nghĩa của việc hiến tạng

Điều này có lý khi chúng ta ưu ái người thân yêu trước mặt hơn là một người xa lạ. Tất nhiên, cái chết không dễ dàng; sự phủ nhận nó đã dẫn một số người cho rằng nó gây ra phần lớn những ám ảnh khi chúng ta còn sống. Tuy nhiên, một cơ thể không phải tất cả đều chết cùng lúc. Caplan trích dẫn một nghiên cứu tại Berlin và Cincinnati, nơi các bệnh nhân được theo dõi tín hiệu điện trong não khi họ đang dần qua đời:

Ngay cả sau khi tim của một người đã ngừng đập trong năm phút, hoạt động tế bào vẫn có thể được phát hiện. Không ai biết điều này xảy ra thường xuyên như thế nào với những người được tuyên bố chết vì ngừng tim.

Với những tiến bộ công nghệ trong chăm sóc sức khỏe, các thi thể có thể được duy trì trong một trạng thái sinh học nào đó. Hoạt động của tế bào và sự phát triển mô có thể xảy ra nhờ vào máy móc. Nhưng để làm gì? Không ai muốn nhìn một người sắp chết như một tập hợp các bộ phận sẵn sàng phân phối. Nhưng nếu sức sống của người đó đã cạn kiệt, di sản sinh học của họ có thể sống tiếp trong cơ thể khác.

Khi chăm sóc sức khỏe được gắn kết nhiều hơn với điện thoại thông minh và các thiết bị khác và trí tuệ nhân tạo có khả năng kéo dài tuổi thọ chúng ta một cách sáng tạo, câu hỏi này chắc chắn sẽ trở nên khó trả lời hơn. Ranh giới giữa máy móc và sinh học đã được nghiên cứu trong nhiều thập kỷ. Khi chúng ta ứng dụng những công nghệ mới, có thể chúng ta sẽ phải một lần nữa thay đổi định nghĩa về cái chết. Điều đó bổ sung bao nhiêu cho cuộc sống thì vẫn còn phải chờ xem.