Giả thuyết thời gian ma thời trung cổ

Thời gian ma là thuyết âm mưu phi lịch sử cho rằng những năm 614 đến 911 Công Nguyên chưa bao giờ xảy ra.

Trong một bài giảng về cách thức mà văn hóa đại chúng thể hiện hình tượng của tên cướp huyền thoại người Anh Robin Hood, một người đàn ông có vẻ hoàn toàn bình thường với một tia sáng lấp lánh trong mắt đã đứng dậy và hỏi: Nếu tất cả chỉ là một lời dối trá thì sao? Người đàn ông này, Sturtevant giải thích, hóa ra là một tín đồ của giả thuyết thời gian ma, một thuyết âm mưu phi lịch sử cho rằng những năm 614 đến 911 Công Nguyên chưa bao giờ xảy ra và mọi di vật lịch sử từ thời kỳ này đều là một lời dối trá.

Nguồn gốc của giả thuyết thời gian ma

Giả thuyết thời gian ma là sáng tạo của Heribert Illig, một nhà xuất bản và nhà sử học nghiệp dư người Đức, người đã gây chú ý sau khi xuất bản cuốn sách gây tranh cãi vào năm 1996 Das erfundene mittelalter: Die grösste zeitfälschung der geschichte, dịch ra là Thời trung cổ bịa đặt: Sự giả mạo thời gian vĩ đại nhất lịch sử.

Trong quá trình nghiên cứu, Illig đã so sánh niên đại của lịch Julian (được Julius Caesar áp dụng vào năm 45 TCN) với lịch Gregorian hiện đang được sử dụng (được Giáo hoàng Gregory XIII đưa vào sử dụng năm 1582 CN). Ông tuyên bố rằng, theo tính toán của mình, dường như có khoảng 297 năm bị thiếu.

Nhưng Illig không dừng lại ở đó. Ông tiếp tục lập luận rằng những năm thiếu hụt này thực ra đã được bí mật thêm vào như một phần của âm mưu do Giáo hoàng Sylvester II và Hoàng đế Otto III của Đế chế La Mã Thần Thánh dàn dựng. Sống vào khoảng thế kỷ VIII, những người đứng đầu thời kỳ Trung Cổ này được cho là muốn tăng tốc thời gian để triều đại của họ trùng với năm 1000: đúng một thiên niên kỷ sau khi Chúa Giê-su ra đời.

Để che giấu việc can thiệp của mình với các thế hệ tương lai, Otto và Sylvester đã thuê các thư ký tạo ra và sao chép các bản thảo Trung Cổ chi tiết hóa các sự kiện và nhân vật hư cấu. Sau khi được phân phối đến các tu viện và thư viện trên khắp Châu Âu, những bản thảo này sẽ bị nhầm lẫn với lịch sử thực sự. Theo Illig, trong số những điều bịa đặt của họ, có những nhân vật lịch sử nổi tiếng như Charlemagne, Vua của người Frank và được gọi là Người Sáng Lập Châu Âu, và Alfred Đại Đế, Vua của Anh, người đã đánh đuổi người Viking.

Những phiên bản khác của giả thuyết

Illig không phải là tác giả duy nhất cho rằng Thời Trung Cổ là một sự phát minh. Phiên bản giả thuyết thời gian ma lấy trung tâm là Châu Âu của ông tồn tại cùng với một phiên bản lấy trung tâm là Nga. Được quảng bá bởi giáo sư toán học Anatoly Fomenko của Đại học Quốc gia Moscow, giả thuyết này cho rằng Hy Lạp cổ đại, La Mã cổ đại, Trung Quốc triều đại, Ai Cập thời pharaon, và các nền văn minh cổ đại khác thực ra tồn tại trong thời kỳ Trung Cổ, và nền văn minh không thực sự phát triển cho đến năm 800 Công Nguyên.

Lịch sử được điều chỉnh của Fomenko tạo ra một phiên bản quá khứ méo mó, trong đó Tân Ước được viết trước Cựu Ước, Chiến tranh thành Troy và các cuộc Thập Tự Chinh là cùng một cuộc chiến, và Thành Cát Tư Hãn và Attila người Hun là cùng một người.

Phản bác giả thuyết

Như hầu hết các lời dối trá khác, giả thuyết thời gian ma chứa một phần sự thật nhỏ. Chẳng hạn, phần lớn các bản thảo thời Trung Cổ ban đầu là các bản sao của các bản gốc đã mất, khiến người ta hoài nghi về một số chi tiết chính xác của chúng. Cũng là sự thật rằng lịch Châu Âu đã được điều chỉnh nhiều lần, với nhiều tu sĩ có đầu óc toán học phải vượt qua những khó khăn về thần học để tìm ra ngày thích hợp cho lễ Giáng sinh, lễ Phục sinh, và các ngày lễ tôn giáo khác. Cuối cùng, đúng là phần lớn lịch sử, đặc biệt là lịch sử cổ đại và Trung Cổ, được viết bởi những người chiến thắng. Mọi tư liệu lịch sử đều phải được nghiên cứu với một liều lượng nghi ngờ và thận trọng nhất định, kể cả các lịch.

Nhưng giả thuyết thời gian ma sụp đổ ngay khi bạn nhìn kỹ hơn. Dù Châu Âu không có nhiều bản thảo gốc từ đầu thời Trung Cổ, tài liệu và hiện vật từ Châu Á, Châu Phi, Châu Úc, và Châu Mỹ cung cấp bằng chứng áp đảo rằng những thế kỷ bị cho là mất tích này thực sự đã xảy ra.

Bằng chứng về những thế kỷ bị mất tích cũng có thể được tìm thấy trong tự nhiên. Các vòng cây ghi lại dòng chảy của thời gian, và các tài liệu cổ đại và Trung Cổ về các hiện tượng thiên văn như nhật thực cho thấy rằng những người quan sát chúng đã sống trong các thời kỳ khác nhau.

Động cơ tạo ra và sự hấp dẫn của giả thuyết

Thảo luận về lý do tại sao giả thuyết thời gian ma được tạo ra và tại sao nó vẫn hấp dẫn nhiều người không thuộc giới học thuật, nhà sử học và biên tập viên của Perspectives on History Leland R. Grigoli quay sang lĩnh vực chính trị và ý thức hệ. Cũng giống như giả thuyết của người Đức từ chối công nhận một thời kỳ khi xã hội châu Âu trì trệ trong khi những nơi khác lại phát triển mạnh mẽ, giả thuyết của Nga cũng khẳng định rằng lịch sử nền văn minh bắt đầu với sự ra đời của quốc gia tổ tiên của Nga, thái ấp của Kievan Rus’.

Giả thuyết [thời gian ma], Grigoli viết, cũng là sản phẩm của một số hồn ma đã sống rất lâu, tiếp tục ám ảnh các nghiên cứu về thời Trung Cổ. Nó dựa trên chủ nghĩa dân tộc cục bộ và mang tính châu Âu đã lâu tồn tại trong lĩnh vực này, một thứ quên đi (hoặc không tin) rằng có bất kỳ lịch sử tiền hiện đại nào bên ngoài châu Âu.

Học thuật so với thuyết âm mưu

Giả thuyết thời gian ma là một thuyết âm mưu khoác lên mình vẻ ngoài của học thuật nghiêm túc. Dù nó có thể nêu ra các câu hỏi thú vị – Trong thời kỳ tiền hiện đại, Sturtevant đặt câu hỏi, liệu nhân loại có thể đơn giản quên một ngày? Một tháng? Một năm? – nhưng giả thuyết này nhanh chóng trở thành một cơn mơ hoang tưởng nữa về các thế lực tinh vi kiểm soát và thay đổi thực tại sau lưng người dân.

Dù nó phi lý đến đâu, giả thuyết vẫn khó bị bác bỏ. Điều này một phần là do các thuyết âm mưu thường mang tính cảm xúc nhiều hơn logic; niềm tin vào ba thế kỷ bị mất không thể dễ dàng xóa bỏ qua các sự kiện vì nó dựa trên, trước tiên và trên hết, một sự mất lòng tin sâu sắc vào chính quyền.

Rồi còn có bản chất của giả thuyết thời gian ma. Như nhà báo Rex Sorg

atz nhận xét trong cuốn sách của mình The Encyclopedia of Misinformation, Mỗi bằng chứng phản bác (các tài liệu thiên văn, di tích khảo cổ, định tuổi bằng carbon…) đều mang đến một cốt truyện mới từ một nhà sử học bí mật. Mỗi sự bác bỏ lịch sử đòi hỏi thêm một sự hỗ trợ khác, khiến cả khung thời gian có nguy cơ sụp đổ. Dù bạn có tin chắc rằng Charlemagne đã từng tồn tại đến đâu, bạn có thể chứng minh được không?

Một điểm đáng lưu ý. Nhưng ngược lại, bạn có thể chứng minh rằng ông ấy không tồn tại không?