Bài thơ Thu hứng (秋興) là nỗi lòng riêng của Đỗ Phủ nhưng cũng chan chứa tâm sự yêu nước, thương đời. Nghệ thuật thơ Đường ở đây đạt tới trình độ mẫu mực.
Tác giả Đỗ Phủ
Đỗ Phủ (712 – 770) tự là Tử Mỹ, quê ở huyện Củng, tỉnh Hà Nam, xuất thân trong một gia đình có truyền thống Nho học và thơ ca lâu đời. Ông sống trong giai đoạn chuyển tiếp từ thời Thịnh Đường sang thời Suy Đường, chứng kiến cảnh loạn An Lộc Sơn (755 – 763) làm đất nước điêu linh, nhân dân khổ sở.
Đỗ Phủ là nhà thơ hiện thực vĩ đại của Trung Quốc, là danh nhân văn hóa thế giới. Thơ Đỗ Phủ hiện còn khoảng 1500 bài, có nội dung rất phong phú và sâu sắc. Đó là những bức tranh hiện thực sinh động và chân xác đến mức được gọi là thi sử (lịch sử bằng thơ); đó cũng là niềm đồng cảm với nhân dân trong khổ nạn, chứa chan tình yêu nước và tinh thần nhân đạo. Giọng thơ Đỗ Phủ trầm uất, nghiêm ngạo. Ông sánh tất cả các thể thơ nhưng đặc biệt thành công ở thể luật thi. Với nhân cách cao thượng, tài năng nghệ thuật trác việt, Đỗ Phủ được người Trung Quốc gọi là Thi thánh.
秋興其六
瞿塘峽口曲江頭,
萬里風煙接素秋.
花萼夾城通御氣,
芙蓉小苑入邊愁.
珠帘繡柱圍黃鶴,
錦纜牙檣起白鷗.
回首可憐歌舞地,
秦中自古帝王州.
Thu hứng kỳ 6
Cù Đường Giáp Khẩu Khúc giang đầu,
Vạn lý phong yên tiếp tố thu.
Hoa Ngạc Giáp Thành thông ngự khí,
_Phù Dung Tiểu Uyển nhập biên sầu
Châu liêm tú trụ vi hoàng hạc,
Cẩm lãm nha tường khởi bạch âu.
Hồi thủ khả liên ca vũ địa,
Tần Trung tự cổ đế vương châu.
Dịch nghĩa
Cửa kẽm Cù Đường ở đầu sông Khúc,
Khói và gió thu liên tiếp muôn dặm.
Hoa Ngạc, Giáp Thành thông suốt khí vua,
Phù Dung, Tiểu Uyển tràn nỗi buồn biên giới.
Rèm châu cột vẽ vây kín hạc vàng,
Dây gấm cột ngà bay lên âu trắng.
Ngó lại ngậm ngùi thương nơi múa hát,
Tần Trung từ xưa vốn là nơi đất vua chúa.
