Bài thơ Thu hứng (秋興) là nỗi lòng riêng của Đỗ Phủ nhưng cũng chan chứa tâm sự yêu nước, thương đời. Nghệ thuật thơ Đường ở đây đạt tới trình độ mẫu mực.
Tác giả Đỗ Phủ
Đỗ Phủ (712 – 770) tự là Tử Mỹ, quê ở huyện Củng, tỉnh Hà Nam, xuất thân trong một gia đình có truyền thống Nho học và thơ ca lâu đời. Ông sống trong giai đoạn chuyển tiếp từ thời Thịnh Đường sang thời Suy Đường, chứng kiến cảnh loạn An Lộc Sơn (755 – 763) làm đất nước điêu linh, nhân dân khổ sở.
Đỗ Phủ là nhà thơ hiện thực vĩ đại của Trung Quốc, là danh nhân văn hóa thế giới. Thơ Đỗ Phủ hiện còn khoảng 1500 bài, có nội dung rất phong phú và sâu sắc. Đó là những bức tranh hiện thực sinh động và chân xác đến mức được gọi là thi sử (lịch sử bằng thơ); đó cũng là niềm đồng cảm với nhân dân trong khổ nạn, chứa chan tình yêu nước và tinh thần nhân đạo. Giọng thơ Đỗ Phủ trầm uất, nghiêm ngạo. Ông sánh tất cả các thể thơ nhưng đặc biệt thành công ở thể luật thi. Với nhân cách cao thượng, tài năng nghệ thuật trác việt, Đỗ Phủ được người Trung Quốc gọi là Thi thánh.
秋興其五
蓬萊宮闕對南山,
承露金莖霄漢間.
西望瑤池降王母,
東來紫氣滿函關.
雲移雉尾開宮扇,
日繞龍鱗識聖顏.
一臥滄江驚歲晚,
幾回青瑣點朝班.
Thu hứng kỳ 5
Bồng Lai cung khuyết đối Nam san,
Thừa lộ kim hành Tiêu Hán gian.
Tây vọng Dao Trì giáng Vương Mẫu,
Đông lai tử khí mãn Hàm Quan.
Vân di trĩ vĩ khai cung phiến,
Nhật nhiễu long lân thức thánh nhan.
Nhất ngoạ Thương giang kinh tuế vãn,
Kỷ hồi Thanh Toả điểm triều ban.
Dịch nghĩa
Cung Bồng Lai đối mặt với núi Chung Nam,
Cột đồng hứng móc sừng sững giữa trời.
Phía tây trông về Dao Trì, Vương Mẫu xuống,
Phía đông kéo đến làn hơi tía đầy Hàm Quan.
Quạt lông trĩ trong cung mở ra như mây vần,
Nắng rực vảy rồng trên áo long cổn, biết mặt vua._
Nằm dài ở sông Thương sợ lúc năm tàn,
Nhớ những buổi duyệt quan ở Thanh Toả.
