Thu hứng kỳ 2 (秋興其二)

Bài thơ Thu hứng (秋興) là nỗi lòng riêng của Đỗ Phủ nhưng cũng chan chứa tâm sự yêu nước, thương đời. Nghệ thuật thơ Đường ở đây đạt tới trình độ mẫu mực.

Tác giả Đỗ Phủ

Đỗ Phủ (712 – 770) tự là Tử Mỹ, quê ở huyện Củng, tỉnh Hà Nam, xuất thân trong một gia đình có truyền thống Nho học và thơ ca lâu đời. Ông sống trong giai đoạn chuyển tiếp từ thời Thịnh Đường sang thời Suy Đường, chứng kiến cảnh loạn An Lộc Sơn (755 – 763) làm đất nước điêu linh, nhân dân khổ sở.

Đỗ Phủ là nhà thơ hiện thực vĩ đại của Trung Quốc, là danh nhân văn hóa thế giới. Thơ Đỗ Phủ hiện còn khoảng 1500 bài, có nội dung rất phong phú và sâu sắc. Đó là những bức tranh hiện thực sinh động và chân xác đến mức được gọi là thi sử (lịch sử bằng thơ); đó cũng là niềm đồng cảm với nhân dân trong khổ nạn, chứa chan tình yêu nước và tinh thần nhân đạo. Giọng thơ Đỗ Phủ trầm uất, nghiêm ngạo. Ông sánh tất cả các thể thơ nhưng đặc biệt thành công ở thể luật thi. Với nhân cách cao thượng, tài năng nghệ thuật trác việt, Đỗ Phủ được người Trung Quốc gọi là Thi thánh.

秋興其二

夔府孤城落日斜,

每依南斗望京華.

聽猿實下三聲淚,

奉使虛隨八月槎.

畫省香爐違伏枕,

山樓粉堞隱悲笳.

請看石上藤蘿月,

已映洲前蘆荻花.

Thu hứng kỳ 2

Quỳ phủ cô thành lạc nhật tà,

Mỗi y Nam Đẩu vọng kinh hoa.

Thính viên thực há tam thanh lệ,

Phụng sứ hư tuỳ bát nguyệt tra,

Hoạ tỉnh hương lô vi phục chẩm,

Sơn lâu phấn điệp ẩn bi già.

Thỉnh khan thạch thượng đằng la nguyệt,

Dĩ ánh châu tiền lô địch hoa.

Dịch nghĩa

Ánh mặt trời xiên xuống thành phủ Quỳ vắng vẻ,

Ta thường dõi sao Nam Đẩu trông về kinh đô.

Nghe vượn kêu ba tiếng rơi nước mắt thật,

_Đi sứ theo chiếc bè tám tháng uổng công!

Nhớ lò hương nơi dinh quan, ôm gối thao thức,

Ở tường vôi lầu canh trên núi, vọng tiếng kèn buồn.

Hãy xem trăng qua cây leo dọi trên mặt đá,

Đã sáng lấp lánh trên bông lau ngoài bãi sông.