Trên toàn thế giới, ngày càng có nhiều người chạy bộ – và đó là một xu hướng lành mạnh.

Mở đầu

Hãy để các kho dữ liệu khổng lồ hiện đại và tốc độ khai thác, phân tích thống kê làm rõ mọi chuyện.

Nhà thống kê Jens Jakob Andersen – người sáng lập RunRepeat – và nhà toán học Ivanka Nikolova đã công bố một nghiên cứu được xem là phân tích kết quả chạy đua lớn nhất trong lịch sử, phối hợp cùng Liên đoàn Điền kinh Quốc tế (IAAF). Nghiên cứu này thu thập 107,9 triệu kết quả thi đấu từ hơn 70.000 cuộc đua, theo dõi xu hướng từ năm 1986 đến 2019, ngoại trừ các vận động viên chuyên nghiệp. Và nó mang lại một số phát hiện đáng ngạc nhiên.

Dữ liệu bao phủ 96% kết quả các cuộc đua tại Mỹ, 91% tại EU, Canada và Úc, cùng phần lớn tại châu Á, châu Phi và Nam Mỹ. Tất cả 193 quốc gia được Liên Hợp Quốc công nhận đều được đưa vào. Việc thu thập dữ liệu được thực hiện thông qua cơ sở dữ liệu các kết quả đua và từ các liên đoàn điền kinh cũng như ban tổ chức các giải đua chia sẻ dữ liệu.

Điểm thú vị nhất đối với người chạy bộ nghiệp dư là: tốc độ trung bình của người chạy đang chậm lại. Nhìn thoáng qua, điều này có vẻ tiêu cực. Nhưng thật ra thì không – điều đó có nghĩa là ngày càng nhiều người đang chạy bộ, và điều đó làm giảm tốc độ trung bình. Mọi người không chạy để giành chiến thắng hay thậm chí để cạnh tranh nghiêm túc. Họ chạy để khỏe mạnh, để thử thách bản thân và để tham gia vào cộng đồng chạy bộ.

Việc tìm đến sức khỏe thể chất và tinh thần thông qua chạy bộ đã trở thành một xu hướng toàn cầu, dù số lượng người chạy có giảm nhẹ kể từ năm 2016 (nhưng sự sụt giảm gần đây trong các cuộc đua truyền thống có thể do nguyên nhân khác, như sẽ trình bày bên dưới).

Ví dụ, hãy xét đến số người tham gia các cuộc thi chạy 5km. Từ năm 2001 đến 2016, số lượng người chạy tăng từ 500.000 lên 3,5 triệu – tăng gấp bảy lần. Trong cùng khoảng thời gian, số người chạy marathon tăng gần gấp đôi – từ 450.000 lên khoảng 1 triệu – trong khi thời gian hoàn thành trung bình giảm từ 3 giờ 48 phút xuống khoảng 4 giờ 30 phút.

Nghiên cứu cho thấy số người chạy có giảm nhẹ kể từ năm 2016 (ngoại trừ các cuộc đua 10km), nhưng tôi cho rằng ngay cả cơ sở dữ liệu khổng lồ này cũng không thể bao quát hết số lượng cuộc đua khổng lồ hiện nay. Và tôi suy đoán rằng sự sụt giảm tổng thể có thể do sự xuất hiện của một hiện tượng mới: sự bùng nổ số lượng người tham gia các cuộc thi vượt chướng ngại vật (OCR), Ironman và ultramarathon.

Những người chạy đường dài đang làm điều khác biệt

Một điều thú vị đang diễn ra với những người chạy đường dài, liên quan đến những gì tôi từng viết gần đây về việc đẩy giới hạn sức bền của con người. Trích từ nghiên cứu của Andersen–Nikolova:

10 năm trước, chạy marathon là mục tiêu tối thượng đối với nhiều vận động viên. Không nhiều người làm được điều đó. Nó thu hút một nhóm khán giả nhất định. Sau đó, một nhóm vận động viên ít kinh nghiệm hơn đã tham gia và chứng minh rằng họ cũng có thể làm được. Xu hướng đó tiếp tục, và đến một lúc nào đó, những vận động viên cực đoan không còn thấy marathon đủ cực đoan nữa. Họ không còn cảm thấy mình đặc biệt – một yếu tố quan trọng của việc chạy marathon. Vì vậy, các cuộc đua ultramarathon, chạy trail, Ironman và các cuộc đua tương tự đã bùng nổ về độ phổ biến.

Điều này cũng được đề cập trong một nghiên cứu gần đây trên The Atlantic, chỉ ra rằng sự suy giảm số lượng người chạy marathon có liên quan đến sự nổi lên của các cuộc đua như Spartan và Tough Mudder. Kể từ năm 2010, hai giải đua này đã có lần lượt 5 triệu và 3,5 triệu người tham gia. Là người đã từng tham gia cả các cuộc đua Spartan dài và marathon, tôi có thể khẳng định sự khác biệt lớn về mức độ thể lực tổng thể giữa các cuộc thi vượt chướng ngại vật và marathon đường bằng.

Song song với sự gia tăng của OCR, số lượng người chạy ultramarathon (bất kỳ cự ly nào dài hơn marathon – thường từ 50km đến 50 hoặc 100 dặm, thậm chí hơn nữa) cũng tăng đều, từ 79.046 người hoàn thành tại Mỹ vào năm 2013 lên 115.693 vào năm 2018. Tôi sẽ không ngạc nhiên nếu năm nay con số này gần đạt 200.000.

Phụ nữ nhiều hơn nam giới

Một điểm đáng chú ý khác trong nghiên cứu Andersen–Nikolova là sự gia tăng đáng kể số lượng phụ nữ chạy bộ, hiện đã vượt qua số lượng nam giới trên toàn thế giới. Mỹ đứng thứ hai chỉ sau Iceland, với 58% người chạy là phụ nữ. Bất ngờ hơn, Thụy Sĩ – quốc gia có các nữ vận động viên marathon nhanh nhất thế giới – lại có tỷ lệ phụ nữ tham gia rất thấp, chỉ 16%. Người chạy cũng đang trẻ hơn và già hơn – phân bổ độ tuổi đang mở rộng ở cả hai đầu, với đỉnh rơi vào khoảng 40 tuổi đối với cả hai giới.

Dù số lượng tăng, tỷ lệ người chạy so với dân số vẫn khá thấp. Ireland dẫn đầu với 0,5%, theo sau là Hà Lan và Vương quốc Anh với 0,2%. Mỹ ở mức 0,1%, ngang bằng với nhiều nước châu Âu khác. Nghĩa là chỉ có một người trong một nghìn tham gia bất kỳ loại đua nào từ 5km đến marathon – một tỷ lệ vẫn còn khá thấp.

Tổng thể, nghiên cứu cho thấy cộng đồng người chạy đang ngày càng đa dạng về giới tính, độ tuổi và quốc tịch, trong khi các hình thức đua phi truyền thống đang ngày càng thu hút. Ngay cả khi một số cuộc đua biểu tượng như marathon có giảm nhẹ, thì số lượng người chạy tổng thể trên toàn cầu vẫn đang tăng.

Khi yếu tố cạnh tranh khốc liệt bị loại bỏ khỏi chạy bộ, nhiều người cảm thấy họ có thể tham gia và có được trải nghiệm ý nghĩa. Việc hoàn thành một thử thách – trên đường bằng hay địa hình – xây dựng lòng tự trọng, trở thành biểu tượng cho việc chinh phục những khó khăn khác trong cuộc sống, dù có hay không mang giày chạy.