Lịch sử của địa ngục không bắt đầu với Cựu Ước. Thay vào đó, địa ngục đã hình thành vào thế kỷ II thông qua sự giao thoa văn hóa Địa Trung Hải.

Thần Khúc của Dante Alighieri là một trụ cột của văn học phương Tây. Bài thơ ngụ ngôn này là một chuyến du ngoạn qua chín vòng địa ngục, với những hình ảnh sống động và đôi khi ghê rợn đã truyền cảm hứng cho các nghệ sĩ như Sandro Botticelli, Auguste Rodin, và William Blake. Nó thậm chí đã được chuyển thể thành một trò chơi điện tử.

Những bài thơ khác của Dante

Hai bài thơ khác của Alighieri trong Thần Khúc, Luyện Ngục và Thiên Đường, khám phá các cảnh giới của luyện ngục và thiên đàng, tương ứng. Nhưng chúng không nhận được sự yêu thích, chú ý và tôn sùng như tác phẩm ban đầu về địa ngục. Điều đó là bởi vì thiên đàng – hãy đối mặt với thực tế – hơi một màu. Địa ngục là nơi kịch tính xảy ra.

Địa ngục và Kinh thánh

Với sự nổi bật trong hình ảnh và cốt truyện, thật đáng ngạc nhiên khi địa ngục không xuất hiện nhiều trong Kinh Thánh. Trên thực tế, hầu hết các tham chiếu đến vương quốc cháy bỏng của Satan đều là kết quả của các dịch giả sau này, những người đã gán ghép quan điểm của họ vào các khái niệm về thế giới bên kia cũ và khá khác biệt. Điều này có nghĩa là địa ngục như chúng ta hiểu ngày nay là một thế giới bên kia mà các tác giả Kinh Thánh thực sự không có khái niệm.

Địa ngục ở đâu?

Sheol được đề cập 66 lần trong Kinh Thánh Hebrew, và nhiều phiên bản của Cựu Ước dịch từ này thành địa ngục. Ví dụ, Kinh Thánh King James dịch Thánh Vịnh 16:10 là Vì ngươi sẽ không bỏ rơi linh hồn ta ở địa ngục; cũng không để Thánh của ngươi thấy sự hủy diệt.

Ý nghĩa và nguồn gốc của từ Sheol vẫn còn tranh cãi. Một số học giả Kinh Thánh cho rằng nó là từ đồng nghĩa với ngôi mộ. Theo quan điểm này, một bản dịch chính xác hơn của Thánh Vịnh 16:10 có thể là: Vì ngươi sẽ không để linh hồn ta ở lại giữa kẻ chết, cũng không để Thánh của ngươi mục nát trong mồ. Các học giả khác không đồng ý và cho rằng Sheol là một cảnh giới của người chết (xem Gióp 10:21). Dù thế nào, Sheol cũng khác xa địa ngục. Thay vì là một vương quốc được thiết kế để trừng phạt kẻ tội lỗi, Sheol là nơi mà tất cả các linh hồn tụ họp và tồn tại trong trạng thái lờ đờ không cảm xúc. Không có đau khổ hay khốn khổ, nhưng cũng không có niềm vui hay lễ hội.

Nếu không phải trong Kinh Thánh Hebrew, thì chắc chắn địa ngục được thảo luận nhiều trong Tân Ước? Nhưng ngay cả trong Tân Ước, các tham chiếu đến địa ngục cũng rất ít. Chúa Jesus, nhân vật trung tâm của Cơ Đốc giáo, và Thánh Paulus, nhà truyền giáo sáng lập, có rao giảng về sự báo thù cuối cùng. Nhưng trong các văn bản Cơ Đốc giáo sớm nhất – các bức thư của Paulus và các Phúc Âm của Mark và Matthew – không ai cảnh báo về một ngọn lửa địa ngục đang chờ đợi kẻ tội đồ.

Chúa Jesus đã dạy gì?

Nhà học giả Kinh Thánh Bart Ehrman lập luận rằng một cách đọc kỹ những lời của Chúa Jesus cho thấy điều này. Trong Mark và Matthew, Chúa Jesus rao giảng về Vương quốc của Chúa, và với điều đó, Ngài không có ý nói về một vương quốc trên thiên đàng. Chúa Jesus đã hình dung ra một vương quốc ở đây trên Trái Đất, và những người tuân theo luật pháp của Chúa sẽ được phục sinh thân xác để sống trong thời đại vinh quang mới này. Ngài cũng tin rằng nó sẽ sớm xảy ra – trong một thế hệ (Matthew 24:34).

Số phận của những kẻ quay lưng lại với Chúa sẽ không phải là một án phạt vĩnh cửu. Họ sẽ đơn giản là bị hủy diệt. Nhiều dụ ngôn của Chúa Jesus cảnh báo về điều này. Những con cá xấu bị loại bỏ (Matthew 13:48). Những cây sinh trái xấu bị ném vào lửa (Matthew 7:16 – 20). Điều tương tự cũng xảy ra với những con dê độc ác bị tách ra khỏi đàn chiên thánh (Matthew 25).

Mặc dù nhiều dụ ngôn này gợi lên hình ảnh của lửa, Ehrman chỉ ra rằng những ngọn lửa này tiêu diệt kẻ không trung thành. Ngay cả khi lửa cháy mãi mãi, những kẻ bị ném vào đó cũng không bị nói là sẽ cháy mãi mãi. Hình phạt của họ là cái chết đối diện với sự sống đời đời.

Điều này dường như là giáo lý của cả Paulus và Chúa Jesus. Nhưng nó đã bị thay đổi bởi những Cơ Đốc nhân sau này, những người đến khẳng định không chỉ niềm vui vĩnh cửu cho các thánh nhân mà còn sự dày vò vĩnh cửu cho kẻ tội lỗi, tạo ra nghịch lý rằng qua các thời đại, hầu hết người Cơ Đốc tin vào một địa ngục mà không tồn tại cho bất kỳ nhà sáng lập nào của Cơ Đốc giáo, Ehrman viết trong Thiên Đường và Địa Ngục.

Địa ngục đến từ đâu?

Nếu không phải Kinh Thánh, vậy địa ngục đến từ đâu? Câu trả lời đơn giản cho câu hỏi phức tạp đó – đây là lịch sử ngắn sau cùng – là địa ngục là một nỗ lực hợp tác của sự giao thoa văn hóa trong khu vực Địa Trung Hải cổ đại.

Văn hóa Do Thái không tự nhiên mà xuất hiện. Các đế chế lân cận – và đôi khi xâm lược – đã ảnh hưởng đến nó. Đôi khi các nhà tư tưởng Do Thái sẽ tiếp nhận và điều chỉnh các ý tưởng từ những nền văn hóa này. Những lần khác, họ sẽ bác bỏ chúng. Nhưng cả hai đều thay đổi thần học Do Thái qua nhiều thế kỷ.

Chẳng hạn, tư tưởng tận thế của người Do Thái xem thế giới là một chiến trường vũ trụ giữa thiện và ác. Theo quan điểm này, kẻ thù của Chúa đang chiếm ưu thế trong thời đại hiện tại, nhưng sắp tới, Chúa sẽ đánh bại kẻ thù của Ngài và mang đến một thời đại không tưởng. Các nhà tư tưởng tận thế cũng bị ảnh hưởng rất nhiều bởi văn hóa Hy Lạp hóa sau các cuộc chinh phạt của Alexander Đại Đế. Điều này được thể hiện rõ qua cách họ kết hợp các truyền thống Kinh Thánh của mình với những mô-típ Hy Lạp như hành trình lên thiên đường và sự phán xét của người chết.

Những điểm tương đồng Hy Lạp hóa này không có nghĩa là thể loại tận thế được phát triển từ văn hóa Hy Lạp hóa hay những tác phẩm tận thế của người Do Thái thiếu tính nguyên bản và toàn vẹn, John Collins, một học giả Cựu Ước, viết. Tuy nhiên, thế giới Hy Lạp hóa cung cấp một số mã mà các tác phẩm tận thế đã sử dụng.

Thế giới quan của Chúa Jesus và sự ảnh hưởng Hy Lạp

Thế giới quan của Chúa Jesus bị ảnh hưởng sâu sắc bởi tư tưởng tận thế, và trong một sự thay đổi kỳ lạ, Thánh Paulus đã mang tư tưởng này của Chúa Jesus trở lại thế giới Hy Lạp hóa thông qua sứ vụ của mình. Tại đó, nó tiếp tục pha trộn với các khái niệm về thế giới bên kia của người Hy Lạp – La Mã.

Khi thời gian trôi qua và vương quốc của Chúa mà Chúa Jesus hứa hẹn không bao giờ thành hiện thực, những Cơ Đốc nhân mới đã bắt đầu suy nghĩ: Chẳng lẽ họ đã hiểu sai lời của Chúa Jesus? Chẳng lẽ chiến thắng của thiện trước ác không diễn ra trên Trái Đất? Chẳng lẽ sự sống đời đời mà Ngài hứa hẹn là theo nghĩa tinh thần, giống như những thế giới bên kia lý tưởng khác? Và nếu có phần thưởng vĩnh cửu, thì không khó để nghĩ rằng hình phạt cũng phải vĩnh cửu.