Xa lạ trong tôi chương 45 kể cuộc đời người bán boza Mevlut Karataş và bức tranh Istanbul từ 1969 đến 2012 qua nhiều nhân vật. Tác phẩm của nhà văn đạt giả Noel Văn học 2009 Orhan Pamuk.

Đọc Xa lạ trong tôi chương 45

Sau Rayiha.

Nếu ta khóc, không ai bục ta được.

Ông Abdurrahman. Trong nhà khách của làng chúng tôi giờ đã có điện thoại. Chạy đi, con gái ông ở Istanbul gọi kìa! người ta nói với tôi, tôi đến kịp lúc: đó là Vediha, Rayiha bé bỏng của tôi bị sảy thai và được đưa vào bệnh viện. Ở Beyşehir, khi uống khan hai ly trước khi bắt xe, trong bụng tôi linh tính điều chẳng lành và tôi tin mình sẽ nghẹn sầu đau: đó là cái xảy ra với người mẹ mấy đứa nhỏ mồ côi của tôi. Khóc làm vơi nỗi đau.

Vediha. Giờ thì tôi đã hiểu, Rayiha, thiên thần yêu quý của tôi, cầu cho em được lên thiên đường, đã nói dối cả hai người chúng tôi, tôi và Mevlut. Với tôi, nó nói rằng Mevlut muốn nó bỏ đứa bé, điều này không đúng. Với Mevlut, nó nói rằng đây sẽ là con gái, khi mà rõ ràng còn quá sớm để biết. Nhưng nỗi đau của chúng tôi lớn đến mức tôi không nghĩ ai có khả năng nói và kể gì đi nữa.

Süleyman. Tôi lo là khi thấy tôi, Mevlut nghĩ tôi không đau buồn mấy. Trái lại, thấy tình trạng rối bời và khốn khổ của Mevlut, tôi bật khóc. Khi tôi khóc, Mevlut cũng khóc, mẹ tôi cũng vậy. Cuối cùng giống như thể nước mắt của người khác khiến tôi rơi nước mắt, mà không phải cái chết của Rayiha. Hồi nhỏ, thấy ai khóc Korkut thường nói, Đừng có sụt sùi như đàn bà vậy, lần này anh ta không nói gì. Tôi đang ngồi xem tivi một mình trong phòng dành cho bạn bè thì Korkut vào, Em cứ khóc đi, anh ta nói, nhưng em sẽ thấy cuối cùng rồi Mevlut vẫn sẽ tìm được cách để hạnh phúc.

Korkut. Süleyman với tôi đi nhận xác Rayiha. Người ta nói với chúng tôi, Chỗ tắm rửa tốt nhất là phòng tắm trong thánh đường Barbaros ở Beşiktaş, họ có người giỏi chuyên lo xác đàn bà, họ dùng bọt biển tốt, nước xà phòng, vải liệm và khăn tốt nhất, cả nước hoa hồng nữa. Nhưng các anh nên đưa trước tiền trà nước, họ nói. Nên chúng tôi đến đó, Süleyman với tôi hút điếu thuốc ngoài sân trong khi chờ người ta lo tắm rửa xác Rayiha. Mevlut đi cùng chúng tôi đến ban quản lý nghĩa trang Sanayi. Nó quên đem chứng minh thư nên cả ba về lại Tarlabaşı. Về nhà, Mevlut không tìm thấy thẻ căn cước, nó nằm vật ra giường và khóc, nó dậy, tìm giấy tờ và tìm ra. Chúng tôi quay lại. Xe cộ rất đông.

Dì Safiye. Khi chuẩn bị halva, nước mắt tôi lã chã vào nồi. Tôi nhìn từng giọt nước mắt tan biến trong những cục vón halva: giống như thể mỗi lần một giọt nước mắt tiêu tan, tôi cũng quên được cái gì đó. Bình gas có còn đủ không? Tôi có cần thêm chút thịt vào món hầm rau củ? Mỗi khi mọi người khóc đến mệt, họ vào bếp, mở vung nồi và nhìn hồi lâu vào bên trong mà không nói gì. Như thể nếu ta khóc một hồi lâu, ta sẽ có quyền vào bếp xem đang nấu cái gì.

Samiha. Tối đó Fatma với Fevziye tội nghiệp ở lại nhà tôi. Vediha cũng đến, chị nói, Dẫn chúng lại đằng nhà chị đi. Vì vậy mà, lần đầu tiên từ mười một năm rồi, tôi quay lại Duttepe, trong nhà của gia đình Aktaş mà tôi đã trốn chạy để không cưới Süleyman. Coi chừng Süleyman, Ferhat dặn tôi, nhưng anh ta không ở đó. Mười một năm trước, ai cũng tin rằng tôi sẽ cưới anh ta, kể cả tôi! Tôi tò mò nhìn quanh: căn phòng nơi cha với tôi ngủ có vẻ nhỏ hơn nhưng vẫn có mùi sáp ong. Họ đã xây thêm hai tầng. Hoàn cảnh làm tôi lúng túng, nhưng chúng tôi ai cũng lo nghĩ đến Rayiha. Tôi lại trào nước mắt. Nếu ta khóc, không ai bực ta được, cũng không hỏi.

Dì Safiye. Đầu tiên là Fatma với Fevziye con của Mevlut, rồi Vediha, khóc mệt thì chúng vào bếp nhìn chằm chằm trong nồi rồi tủ lạnh như xem tivi không bằng. Rồi Samiha cũng vào. Tôi luôn mủi lòng với đứa con gái này. Tôi không giận gì nó, dù nó làm Süleyman mê mẩn vì sắc đẹp của mình rồi sau đó bỏ nó mà đi.

Vediha. May thay, phụ nữ không được dự đám tang. Tôi sẽ không chịu nổi. Trong khi đàn ông đến thánh đường, phụ nữ chúng tôi ở nhà với nhau, với các con của Mevlut, và chúng tôi cùng khóc. Tiếng nức nở cất lên trong một góc phòng rồi dừng và đến góc khác. Tôi không đợi những người đi đám tang về, cũng không chờ đêm xuống, tôi vào bếp lấy halva chia cho mọi người. Nước mắt dừng ngay. Trong khi Fatma với Fevziye vừa ăn bánh vừa nhìn ra cửa sổ, chúng tôi nhận thấy trái bóng đen trắng của Turan và Bozkurt trong vườn sau. Vừa ăn hết halva, nước mắt lại chảy nhưng khóc nhiều quá nên cuối cùng chúng tôi thấm mệt.

Hadji Hamit Vural. Vợ trẻ của cháu nhà Aktaş đã lìa trần. Sân thánh đường đầy người bán sữa chua lớn tuổi gốc Konya. Đa số họ đã bán cho tôi mảnh đất họ vạch ranh những năm 1960-1970. Sau đó họ đều tiếc, nói rằng đáng ra để sau này bán thì kiếm được nhiều hơn. Họ nói Hadji Hamit mua miếng đất của họ giá rẻ mạt. Không ai nói biết ơn Hadji Hamit vẫn trả cả bao tiền cho ta để lấy miếng đất ta vạch ranh trên đất công nơi khỉ ho cò gáy, và ta còn chưa có bằng khoán. Nếu họ trả một phần trăm khoản này cho hội bảo vệ thánh đường, hôm nay tôi đã không phải bỏ tiền túi ra sửa chữa ống máng chảy, thay lớp trát bằng chì trên mái vòm và xây phòng cho các khóa Koran, nhưng giờ tôi đã quen những người này, tôi cười trìu mến với từng người và nếu họ muốn hôn tay tôi, tôi chìa tay cho họ. Chồng của người quá cố suy sụp; tôi hỏi vậy Mevlut làm gì sau khi bán sữa chua, anh ta đã thành gì ở đời sau khi bán sữa chua, tôi nghe mà buồn. Năm ngón trên bàn tay không bằng nhau. Một số thành giàu có; số khác trở nên khôn ngoan; có người xuống địa ngục; số khác lên thiên đường.

Có người nhắc nhiều năm trước tôi đến dự đám cưới họ và tôi đeo đồng hồ vào cườm tay cho chú rể. Mấy thùng giấy trống dồn đống bên bậc thềm dẫn lên sân thánh đường; Mấy người xem thánh đường là nhà kho hay sao? tôi nói; họ sẽ dọn đi. Thầy tế đến, đám đông tập họp. Đứng ở hàng cuối trong giờ cầu nguyện lễ tang là tốt nhất, Đấng tiên tri của chúng tôi đã viết. Thật ra, tôi rất thích nhìn thiên hạ trong cộng đồng chào hỏi bên này bên kia, vì vậy mà tôi không bao giờ bỏ đám tang nào. Tôi cầu khẩn thánh Allah cho người đàn bà này lên thiên đường nếu đó là người tốt, và tha thứ cho cô ta nếu đó là một người tội lỗi, tên cô ta là gì đây? Thầy tế vừa mới nhắc. Cô Rayiha này khi còn sống chắc nhỏ xíu và nhẹ tênh, tôi cũng khiêng áo quan trên vai, nó như cọng lông.

Süleyman. Vì Korkut kêu tôi trông chừng Mevlut đáng thương, tôi không hở nó ra nửa bước. Trong khi nó hất từng xẻng đất xuống huyệt, thiếu đường muốn nhao xuống luôn, nên tôi đỡ sau lưng nó. Nó đã kiệt sức, nó đứng không vững nữa. Tôi bảo nó ngồi xuống một nấm mộ khác. Mevlut không nhúc nhích khỏi chỗ đó cho đến khi chôn xong Rayiha và đám đông giải tán.

Mevlut những muốn ở lại trong nghĩa trang, ở chỗ Süleyman nói anh ngồi. Anh cảm thấy rằng Rayiha chờ anh giúp. Khi chỉ còn một mình, những câu cầu nguyện anh không tài nào nhớ khi có đám đông dễ dàng hiện về trong tâm trí, và anh có thể giúp Rayiha. Mevlut biết rằng đọc kinh bên mộ người chết là sự an ủi lớn vào lúc xác thân phủ đất và linh hồn từ mộ bay lên. Với bao nhiêu bia mộ xung quanh, cây bách rồi cây cối và cỏ dại, và vầng hào quang ánh sáng, nghĩa trang này giống hệt tấm hình anh cắt trong tờ Irşad và treo trên vách quán boza Anh em cọc chèo. Nó cho Mevlut cảm giác đã trải qua khoảnh khắc này. Ban đêm đi bán boza, thỉnh thoảng Mevlut bị ấn tượng ngờ ngợ này xâm chiếm, anh thích nó mà nghĩ ảo ảnh dễ chịu này là do trí não chơi khăm anh.

Tâm trí Mevlut phản ứng lại cái chết của Rayiha theo ba cách riêng biệt, khi thì như ảo ảnh, khi thì như hiện thực: Phản ứng đầu tiên và dai dẳng nhất, đó là không chịu chấp nhận Rayiha đã chết. Dù vợ lìa đời trong tay anh, đầu Mevlut vẫn thường mơ tưởng không có chuyện như vậy xảy ra: Rayiha đang ở trong phòng khác, cô vừa nói gì đó mà Mevlut không nghe thấy; chốc nữa, cô sẽ vào, và cuộc sống sẽ tiếp tục như thường lệ.

Cái thứ hai, Mevlut thấy giận mọi người và mọi thứ. Anh giận tài xế taxi chở Rayiha đến bệnh viện quá trễ, giận các công chức không phát giấy tờ căn cước mới cho cô, giận chủ tịch phường, các bác sĩ, giận những người để anh một mình, giận những người làm cho mọi thứ đắt đỏ, giận bọn khủng bố và chính trị gia. Trên hết, anh giận Rayiha: vì bỏ anh lại một mình. Vì cô không chịu sinh thằng con tên Mevlidhan, và cô tránh né chuyện làm mẹ.

Còn phản ứng thứ ba trong tâm trí anh, đó là giúp Rayiha trong hành trình sang thế giới bên kia. Anh mong ít nhất cũng hữu ích cho cô trong thế giới bên kia. Lúc này Rayiha rất lẻ loi dưới mộ. Nếu Mevlut dẫn các con gái đến nghĩa trang để cùng đọc Fatiha, những đau khổ của Rayiha sẽ dịu lại. Mới đọc kinh bên mộ Rayiha được ít giây, Mevlut đã lẫn lộn lòi mà hơn nữa anh cũng không biết chính xác nghĩa, anh bỏ qua một ít, và anh tự an ủi là ý định cầu nguyện mới là điều cốt yếu.

Những tháng đầu, Mevlut và các con gái đến thăm mộ Rayiha trong nghĩa trang Sanayi rồi đi luôn đến nhà Aktaş ở Duttepe. Dì Safiye và Vediha cho hai đứa trẻ mồ côi ăn, cho chúng chocolate và bánh quy mà họ luôn để ý dành sẵn cho những ngày như vậy, rồi cả bốn bật tivi cùng xem.

Trong những lần đến nhà này, hai lần họ bắt gặp Samiha. Mevlut thấy rõ vì lý do nào mà giờ cô không còn sợ Süleyman nữa, Samiha lại đặt chân về căn nhà cô đã bỏ nhiều năm trước để trốn chạy với Ferhat: Samiha chịu được cái thế khó này là để gặp các cháu, để an ủi chúng và tìm thấy an ủi bên chúng.

Trong một lần họ đến Duttepe, Vediha nói rằng nếu mùa hè Mevlut và các con về làng ở Beyşehir, chị cũng sẽ đi với họ. Chị giải thích rằng trường cũ ở Cennetpınar đã được sửa sang lại thành nhà khách, rằng Korkut đã tích cực giúp hội trong làng. Đó là lần đầu tiên Mevlut nghe về hội này dù nó đã dần dà lớn mạnh. Anh nghĩ rằng mình sẽ không thể đóng góp phí tổn nhiều cho làng.

Trên xe đò đi Beyşehir với Fatma và Fevziye, Mevlut nghĩ bụng có lẽ anh sẽ sống quãng đời còn lại ở làng và không quay về Istanbul nữa. Nhưng ở làng được ba hôm, anh hiểu rằng ý nghĩ ở lại làng hẳn là ý nghĩ viển vông do nỗi đau mất Rayiha gây nên. Ở đây không làm gì kiếm sống được, họ chỉ là khách. Anh muốn quay về Istanbul. Trọng tâm của anh, cơn giận của anh, hạnh phúc của anh, Rayiha… cả cuộc sống của anh đều ở Istanbul. Có bà nội và các bác yêu thương, các con anh quên được đôi chút nỗi đau mất mẹ, nhưng chẳng mấy chốc chúng đã chán những trò vui đời sống thôn quê đem lại. Làng vẫn còn nghèo.

Fatma với Fevziye cũng không thích những câu đùa và sự quan tâm của mấy thằng con trai cùng trang lứa. Buổi tối chúng ngủ chung phòng với bà nội; chúng nói chuyện với bà và nghe những truyền thuyết của làng, những tranh chấp xưa, ai kiện tụng ai, ai là kẻ thù của ai; chúng thích thú và cũng thấy sợ, rồi chúng nhớ lại là mình không còn mẹ nữa. Trong lần về làng này, Mevlut nhận ra anh rất giận mẹ đã không đến Istanbul, đã để cha con anh một mình ở đó. Nếu mẹ và hai chị dọn lên thành phố, có lẽ Rayiha đã không rơi vào hoàn cảnh tuyệt vọng dẫn cô đến chỗ tự phá thai.

Mevlut thấy được xoa dịu khi mẹ vừa hôn và vuốt ve anh như đứa trẻ vừa nói, Mevlut của mẹ!. Sau những phút âu yếm này, anh muốn vùi mình trong một góc, nhưng rồi anh luôn tìm thấy một cớ phút chót để quay lại bên mẹ. Sự yêu thương bà dành cho anh có vẻ như còn quyện với nỗi buồn, không chỉ về cái chết của Rayiha mà còn với chuyện Mevlut không thành đạt ở Istanbul và vẫn cần đến sự đỡ đần của các anh họ. Và không như cha, hai mươi lăm năm rồi Mevlut không thể gửi tiền về làng cho mẹ, và chuyện này làm anh thấy xấu hổ.

Trong thời gian ở lại làng, Mevlut thấy dễ chịu được bầu bạn với cha vợ vẹo cổ hơn với mẹ và hai chị, cha con anh mỗi tuần ba lần đi bộ qua làng Gümüşdere. Mỗi lần họ đến vào giờ ăn trưa, ông Abdurrahman chìa cho Mevlut rakı đựng trong một ly không vỡ mà Fatma và Fevziye không thấy, và khi các cháu chơi trong các vườn làng, ông kể những câu chuyện ngụ ngôn, theo kiểu bóng gió: cả hai đều có vợ chết trẻ, trước khi có thể sinh một đứa nữa (một thằng con trai). Cả hai sẽ dành cả phần đời còn lại cho các con gái. Cả hai khi nhìn đứa con gái nào cũng đau lòng nhớ đến mẹ chúng.

Những ngày cuối ở làng, Mevlut dẫn các con qua làng của mẹ chúng thường xuyên hơn. Khi cả ba bước trên những lối đi có trồng cây giữa các đồi trọc, họ thích dừng chân để xem quang cảnh trải dài bên dưới, bóng dáng những túp làng nhỏ và tháp thánh đường mảnh mai nổi bật trên bầu trời xa xa. Những khoảng im lặng kéo dài giữa họ khi họ mải mê ngắm cây cỏ cằn cỗi mọc trên đất sỏi đá, những cánh đồng vàng rực mặt trời rọi qua mây, cái hồ hiện ra như một nét ở chân trời, các nghĩa trang âm u cây bách. Chó sủa xa xa. Trên xe đò quay về, Mevlut hiểu rằng phong cảnh vùng quê luôn gọi cho anh nhớ đến Rayiha.

Đọc Xa lạ trong tôi

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 01 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 02 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 03 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 04 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 05 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 06 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 07 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 08 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 09 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 10 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 11 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 12 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 13 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 14 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 15 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 16 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 17 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 18 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 19 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 20 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 21 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 22 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 23 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 24 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 25 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 26 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 27 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 28 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 29 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 30 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 31 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 32 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 33 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 34 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 35 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 36 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 37 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 38 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 39 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 40 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 41 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 42 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 43 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 44 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 45 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 46 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 47 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 48 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 49 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 50 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 51 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 52 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 53 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 54 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 55 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 56 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 57 tại đây.