Chủ nghĩa tư bản trẻ em và sự cai trị

Chủ nghĩa tư bản tồn tại khắp nơi trên thế giới ngày nay, và nó được gọi là chủ nghĩa tư bản vì vốn chi phối. Điều này không giống với việc nói rằng những nhà tư bản cai trị, hay rằng giai cấp tư bản cai trị.

Trong chủ nghĩa tư bản, chắc chắn có những người có quyền lực hơn người khác, nhưng không có nữ hoàng nào ngồi trên ngai cao trên xã hội và ra lệnh cho mọi người. Vậy nếu con người không còn cai trị xã hội, ai cai trị đây? Câu trả lời có thể nghe hơi kỳ lạ. Đồ vật cai trị. Tất nhiên, chúng ta không có ý theo nghĩa đen, bởi vì đồ vật không thể làm bất cứ điều gì, càng không thể cai trị con người. Rốt cuộc, chúng chỉ là đồ vật mà thôi. Và không phải tất cả đồ vật đều có quyền lực này; chỉ có những thứ đặc biệt mới có. Hoặc nói đúng hơn, chỉ có một hình thức đặc biệt của đồ vật mới có. Những thứ đặc biệt này không rơi từ trên trời xuống hay bay từ UFO xuống Trái Đất để bắn người bằng tia laser. Chúng chỉ là những thứ mà con người tạo ra để làm cuộc sống dễ dàng hơn, để phục vụ con người. Kỳ lạ thay, theo thời gian, con người quên mất rằng họ đã tạo ra những thứ này, và chẳng bao lâu sau, họ bắt đầu phục vụ chính những đồ vật ấy!

Bài viết này được trích từ cuốn sách Chủ nghĩa cộng sản cho trẻ em của Bini Adamczak.

Hình dung một tình huống

Hãy tưởng tượng thế này: Một cô gái đi đến bàn và viết lên một tờ giấy, Hãy uống một ly nước. Một hoặc hai giờ sau, cô ấy đi ngang qua bàn một lần nữa và nhìn thấy tờ giấy đó. Khi cô đọc nó lần này, cô quên rằng chính mình đã viết nó và nghĩ rằng có lẽ mình nên làm theo lời trên giấy. Có lẽ ban đầu cô ấy còn nghi ngờ, nên cô tìm một người bạn và hỏi, Tớ thực sự phải uống một ly nước bây giờ à? Tớ thậm chí không khát. Người bạn trả lời, Tớ không biết nữa. Đưa tớ xem. Cô bạn đọc những gì được viết trên tờ giấy và nói với cô gái, Ừ, đúng thế. Cậu phải uống một ly nước. Nếu cô gái đi ngang qua tờ giấy này quá thường xuyên, cô ấy sẽ nhanh chóng bị đau bụng khủng khiếp. Và đó là cách mà cô ấy bị cai trị bởi đồ vật và chịu khổ sở.

Tại sao người ta quên?

Chắc chắn, điều này nghe có vẻ hơi kỳ lạ. Tại sao cô ấy đột nhiên quên rằng mình đã viết câu đó? Tại sao cô ấy không còn nhận ra chữ viết tay của mình nữa? Thông thường, thực tế phức tạp hơn một chút so với cảnh này. Con người không sống và làm việc một mình mà là cùng nhau trong xã hội. Trong thực tế, không bao giờ chỉ có một người viết một câu; đó là rất nhiều người cùng nhau viết ra nhiều thứ. Hãy thử một ví dụ khác – bảng Ouija (trong trò chơi này cũng có một cái ly). Để chơi trò này, một nhóm người ngồi thành vòng tròn quanh một cái bảng có một chiếc ly ở giữa. Tất cả các chữ cái trong bảng chữ cái đều được viết trên bảng. Mọi người đều đặt một tay hoặc ngón tay lên ly, và vì ai cũng run rẩy nhẹ một chút, ly bắt đầu di chuyển, như thể được đẩy bởi một bàn tay vô hình, chầm chậm từ chữ cái này sang chữ cái khác. Những người tham gia không nhận ra rằng chính họ đã di chuyển chiếc ly, bởi vì sự run rẩy của từng cá nhân không thể di chuyển nó một mình. Thay vào đó, họ nghĩ rằng đó là một linh hồn đang truyền tải một thông điệp qua họ.

Bảng Ouija minh họa khá tốt cách mà cuộc sống vận hành dưới chủ nghĩa tư bản. Trên thực tế, những người chơi trò chơi đang tự mình đẩy chiếc ly di chuyển một cách kỳ diệu, mặc dù không một ai trong số họ có thể làm điều đó một mình. Ly chỉ di chuyển khi mọi người hành động cùng nhau thay vì riêng lẻ. Nhưng họ thậm chí không nhận ra rằng mình đang hợp tác. Sự hợp tác của họ diễn ra một cách bí mật, kiểu như sau lưng họ. Nếu những người này thay vào đó chủ động cùng nhau suy nghĩ tập thể về những gì họ thực sự muốn viết, thì kết quả có lẽ sẽ rất khác. Ít nhất thì sẽ không có sự không chắc chắn về việc ai đã viết ra văn bản, điều đó chắc chắn. Với tình hình như hiện tại, văn bản dường như được viết bởi một bàn tay vô hình. Và vì không ai có thể giải thích được nó đã xảy ra như thế nào, họ tin rằng đó là một thế lực ngoài hành tinh, giống như một linh hồn – hoặc một bóng ma.

Sự hợp tác đặc biệt

Vậy bạn thấy đấy, không phải mọi loại hợp tác, mọi nhóm, hay mọi loại lao động đều mang lại cho đồ vật quyền lực đặc biệt đối với con người. Chỉ có một loại đặc biệt. Bảng Ouija là một ví dụ, nhưng việc viết tập thể thì không. Tương tự, không phải đồ vật cai trị mọi xã hội; điều đó chỉ xảy ra trong một xã hội tư bản. Chỉ trong chủ nghĩa tư bản, con người mới quan hệ với nhau và làm việc cùng nhau theo cách dẫn đến việc đồ vật chi phối con người. Nhưng điều gì làm cho các mối quan hệ giữa con người dưới chủ nghĩa tư bản trở nên đặc biệt? Điều gì phân biệt chúng với các mối quan hệ mà con người có với nhau trong các xã hội khác?

Chủ nghĩa tư bản hình thành thế nào?

Để trả lời những câu hỏi này, hãy cùng xem chủ nghĩa tư bản ra đời như thế nào. Khi làm vậy, chúng ta sẽ thấy rằng chủ nghĩa tư bản không phải lúc nào cũng tồn tại (và đó đã là một điểm cộng lớn rồi).

Chủ nghĩa tư bản lần đầu tiên phát triển ở Anh khoảng 500 năm trước. Vào thời điểm đó, chế độ phong kiến vẫn cai trị, nghĩa là có các nữ hoàng, công chúa và rất nhiều thị nữ. Nhưng hầu hết mọi người đều là nông dân. Nông dân làm việc trên cánh đồng trong các cộng đồng làng nhỏ hoặc cùng với gia đình họ. Vì họ không có máy móc và ít phát minh, họ phải làm việc rất nhiều. Mặc dù họ làm việc rất nhiều, nhưng họ vẫn nghèo.

Tệ hơn nữa, nhà thờ, vốn rất quyền lực vào thời điểm đó, đòi hỏi mỗi mười ổ bánh mì mà nông dân làm ra – và công chúa thậm chí còn muốn nhiều hơn thế! Thỉnh thoảng, người dân phải đến các triều đình của công chúa và làm việc ở đó trong vài ngày. Nhưng họ luôn biết chính xác số lượng mà những kẻ cai trị lấy đi từ họ. Ngoài ra, họ khá được để yên. Bạn thấy đấy, các công chúa ít hiểu biết về lao động, nên họ thực sự không thể chỉ dẫn cho nông dân cách làm công việc của mình.

Vào thời điểm đó, Anh là một cường quốc hàng hải lớn với các sứ mệnh thương mại nhộn nhịp khắp thế giới. Nhiều tàu buôn rời cảng Anh mỗi buổi sáng đến châu Phi, châu Âu và những vùng đất xa xôi như châu Á và châu Mỹ. Vì không có nhiều thương nhân có tàu đủ lớn và vũ khí đủ nặng để làm tất cả những việc này, những người có tàu đã kinh doanh rất tốt. Họ ra khơi, ví dụ, đến châu Mỹ, nơi họ cướp hết trang sức của người dân sống ở đó và sau đó bán chúng ở châu Âu. Sau đó, họ ra khơi đến châu Phi, cướp người dân sống ở đó và bán họ ở châu Mỹ. Những thương nhân này trở nên giàu có và nhanh chóng tận hưởng một loại xa xỉ mà các công chúa không thể tưởng tượng nổi ngay cả trong những giấc mơ hoang đường nhất của họ.

Khi các công chúa nhìn thấy những thương nhân trở nên giàu có với những viên ngọc khổng lồ và những thanh kiếm lộng lẫy, họ trở nên ghen tị. Họ lo sợ rằng những thương nhân, đã trở nên mạnh mẽ về kinh tế, sẽ đòi hỏi nhiều ảnh hưởng chính trị hơn hoặc thậm chí lật đổ các công chúa – điều mà sau này, thực tế, đã xảy ra.

Các công chúa sốt sắng vạch kế hoạch làm sao để họ cũng có thể trở nên giàu có như các thương nhân. Nhưng thứ duy nhất họ thực sự sở hữu là mảnh đất mà nông dân sinh sống, và những củ cải mà nông dân trồng trên đất này chẳng bao giờ mang lại nhiều tiền. Nhiều tiền hơn có thể kiếm được từ lông cừu, thứ rất có giá trị vào thời điểm đó ở châu Âu. Và vì thế, các công chúa ra lệnh cho tất cả những kẻ hầu cận của mình ngừng trồng củ cải và thay vào đó là nuôi cừu khắp mọi nơi. Nhưng hóa ra, cần ít nông dân hơn để chăm sóc cừu so với trồng củ cải. Và khi cừu xuất hiện khắp nơi, số người có thể sinh tồn trên mảnh đất ít đi. Đó là cách mà phần lớn nông dân trở nên không cần thiết.

Các công chúa không quan tâm đến chuyện gì xảy ra với nông dân, vì họ chỉ chú ý đến những thanh kiếm lộng lẫy và những viên ngọc khổng lồ của thương nhân. Và vì thế, các công chúa sai lính của mình đến đuổi nông dân khỏi mảnh đất mà họ đã luôn sống và luôn làm việc. Những người lính thô lỗ và làm tổn thương nông dân rất nhiều. Ban đầu, nông dân rất tức giận. Nhưng hãy tưởng tượng họ buồn bã thế nào khi nhận ra rằng họ không bao giờ có thể quay lại đất đai của mình – và rằng tất cả những gì họ từng học giờ đây đều vô dụng. Không ai trong số họ có manh mối gì về cách tự nuôi sống mình nữa. Vì họ không biết đi đâu khác, họ di chuyển đến các thành phố lớn.

Nhưng khi đến nơi, họ thấy đám đông cựu nông dân đã sống ở đó – những nông dân cũng đã bị đuổi khỏi đất đai của mình. Không có đất, không ai trong số họ có thể trồng bất cứ thứ gì. Và vì họ không sở hữu gì, họ không có gì để bán. Tất nhiên, họ có thể ăn cắp, nhưng rồi cảnh sát có thể bắt và trừng phạt họ. Thứ duy nhất họ vẫn còn là chính mình. Và vì thế, họ đi đến các nhà máy và bán chính mình.