Xa lạ trong tôi | Chương 07

Xa lạ trong tôi chương 07 kể cuộc đời người bán boza Mevlut Karataş và bức tranh Istanbul từ 1969 đến 2012 qua nhiều nhân vật. Tác phẩm của nhà văn đạt giả Noel Văn học 2009 Orhan Pamuk.

Đọc Xa lạ trong tôi chương 07

Trường trung học nam sinh Atatürk.

Một nền giáo dục tốt xóa bỏ khoảng cách giữa người giàu và người nghèo.

Trường trung học nam sinh Atatürk ở Duttepe nằm trên một vạt đất bằng ở đầu con đường nối Duttepe và các đồi khác với Istanbul, và từ các phường mới chạy dọc Bokludere, trên các đồi lân cận nhanh chóng phủ kín khu ổ chuột, các bà mẹ phơi đồ trong vườn, các bà cụ cán bột làm bánh, đàn ông thất nghiệp chơi bài và okey trong quán trà có thể nhìn rõ tòa nhà trường học màu cam, tượng bán thân Atatürk và lũ học trò, nhìn xa trông như những chấm nhỏ màu sống động và lúc nào cũng đang chơi thể thao (mặc quần dài, sơ mi tay dài, mang giày đế mềm) trong sân trường rộng, có Kerim Chột, vừa là thầy thể dục vừa là thầy tôn giáo trong vùng, trông coi. Cứ mỗi bốn mươi lăm phút một tiếng chuông lại vang lên mà ở những ngọn đồi xa không nghe thấy, thế là trong tích tắc, hàng trăm học trò túa ra sân rồi một tiếng chuông khác vẫn không nghe thấy, tất cả lại biến đi trong chớp mắt. Nhưng mỗi sáng thứ Hai, tiếng vọng của Hành khúc độc lập mà một ngàn hai trăm học trò tập hợp quanh tượng bán thân Atatürk đồng thanh cất lên rền vang hào hùng giữa các ngọn đồi và lan đến hàng ngàn mái nhà xung quanh.

Trước khi hát quốc ca, thầy Fazıl, hiệu trưởng trường trung học, lên bậc thềm của tòa nhà và đọc diễn văn về Atatürk, về đất nước, lòng yêu nước, những chiến thắng đã qua đáng nhớ của quân đội (thầy đặc biệt thiên vị các cuộc chinh phục đẫm máu như trận Mohács), và kêu gọi học trò noi gương Atatürk. Những phần tử già đầu và quậy phá nhất lợi dụng cảnh lẫn lộn trong đám đông để ném ra những câu trêu chọc mà mấy năm đầu Mevlut không hiểu, một số kẻ vô lễ thì phát ra những tiếng lạ lùng, thậm chí thô tục, nên Bộ Xương, thầy hiệu phó, đứng cạnh thầy Fazıl để mắt đến từng đứa một như cảnh sát.

Do sự kiểm soát nghiêm ngặt này, một năm rưỡi sau, lên mười bốn, thời gian Mevlut bắt đầu đặt dấu hỏi về những định lệ của trường, cậu mới được làm quen với những học trò sôi sục tinh thần phản kháng và cứ tự tiện đánh rắm giữa đám đông, được đám học trò Hồi giáo cánh hữu cũng như dân tộc cánh tả nể nang (mọi học trò cánh hữu đều là Hồi giáo, còn mọi học trò cánh tả đều là dân tộc).

Điều khiến thầy hiệu trưởng vốn lo lắng về tương lai của trường và của Thổ Nhĩ Kỳ vô cùng đau lòng, đó là một ngàn hai trăm học trò không biết đồng thanh hát quốc ca. Nghe mỗi đứa hát một kiểu, hay một số thành phần bất hảo còn không chịu mở miệng khiến thầy điên tiết. Lắm lúc, một bên sân hát xong thì bên kia còn chưa đến giữa bài, nên thầy hiệu trưởng, muốn nghe hát đồng thanh như một nắm đấm bắt một ngàn hai trăm học trò hát đi hát lại, bất kể là mưa hay nắng, gió rét hay tuyết rơi cho đến khi đạt. Một số đứa cứng đầu và muốn phá đám, cố ý phá vỡ sự hài hòa, gây nên những tràng cười và đánh đấm giữa đám học trò yêu nước run cầm cập vì lạnh và đám chủ bại chế nhạo và liều lĩnh.

Mevlut đứng xa nhìn những trận ẩu đả này, mỗi khi cười theo những câu bông đùa của mấy thằng láo xược, cậu cắn bên trong má để không bị Bộ Xương phát giác. Nhưng lát sau quốc kỳ ngôi sao và trăng lưỡi liềm từ từ lên cao trên cột cờ, cảm giác có lỗi làm cậu rưng rưng nước mắt và cậu thật lòng hát quốc ca. Đến cuối đời, mỗi khi thấy lá cờ Thổ Nhĩ Kỳ kéo lên – ngay cả trong phim – Mevlut vẫn còn rưng rưng nước mắt.

Mevlut cũng muốn được như Atatürk, người đã làm tất cả cho tổ quốc như thầy hiệu trưởng mong. Muốn vậy, cậu phải học xong ba năm cấp hai và ba năm cấp ba. Vì cho đến nay không ai trong gia đình cậu hay ở làng làm được điều này, từ những ngày đầu đi học mục tiêu này vẫn in sâu trong óc Mevlut như lá cờ, tổ quốc và Atatürk, đẹp đẽ để ước mơ nhưng khó đạt được. Phần lớn học trò các phường nghèo còn phải đi bán rong với cha hay phụ việc cho chủ tiệm. Chúng biết rằng lớn hơn một chút chúng sẽ phải bỏ học. Nhiều đứa chờ đến lượt mình để học việc một thợ làm bánh mì, thợ làm thùng xe, thợ hàn.

Mối bận tâm chính của thầy hiệu trưởng Fazıl là duy trì kỷ luật trong trường, muốn vậy phải có trật tự và hòa hợp giữa học trò các gia đình tử tế ngồi ở hàng đầu và các đám học trò nghèo. Vì vậy thầy phát triển một triết lý mà thầy thích phát biểu thành khẩu hiệu trong lễ chào cờ, Một nền giáo dục tốt xóa bỏ khoảng cách giữa người giàu và người nghèo! Mevlut không rõ thầy Fazıl muốn nói với lũ học trò nghèo, Nếu các trò học hành siêng năng và đến nơi đến chốn, các trò cũng có thể trở nên giàu có? Hay Nếu các trò học hành siêng năng và đến nơi đến chốn, sẽ không ai thấy các trò nghèo?

Để chứng tỏ với cả nước phẩm chất giáo dục của trường trung học nam sinh Atatürk, thầy hiệu trưởng mong đội của trường làm tốt trong kỳ thi đố giữa các trường trung học do đài phát thanh Istanbul tổ chức và, để đạt được mục tiêu này, thầy chăn một đội học trò các phường khá (bọn lười biếng và ghen tị gọi chúng là hafiz) và dành phần lớn thời gian bắt chúng học thuộc lòng ngày sinh ngày mất của các Hồi vương Ottoman. Trong các lễ chào cờ, thầy nhiếc mắng những học trò đã bỏ học để thành thợ sửa chữa hay thợ hàn, mắng chúng là những kẻ yếu đuối, mắc tội phản bội khoa học và tri thức; thầy còn trách mắng những học trò như Mevlut, sáng đi học chiều về đi bán sữa chua; Không phải những người bán cơm gà, döner kebab và người bán rong sẽ cứu Thổ Nhĩ Kỳ, mà là khoa học! thầy gầm lên để đưa những học trò bị ám ảnh vì tiền bạc về lại đường ngay.

Einstein cũng từng nghèo; ông thậm chí còn học lại môn vật lý, nhưng ông chưa bao giờ bỏ học để kiếm dăm ba đồng bạc lẻ, vì lợi ích của bản thân và đất nước.

Bộ Xương. Thật ra, trường trung học nam sinh Atatürk ở Duttepe của chúng tôi lập ra để con cái của giới công chức, luật sư, bác sĩ sống trong các nhà tập thể hiện đại và theo kiểu Âu ở Mecidiyeköy và các phường giàu xung quanh được hưởng một nền giáo dục quốc dân tốt. Tiếc là, cùng với sự xâm lấn của trẻ em nghèo Tiểu Á từ các khu ổ chuột lấn chiếm trái phép trên các ngọn đồi trống trong mười năm qua, quản lý trường trung học đẹp đẽ này đã thành một nhiệm vụ có thể gọi là bất khả thi. Đã đành một số lớn học trò trốn học đi bán rong, bỏ học khi vừa tìm được việc, trộm cắp, đánh nhau, dọa nạt, phá phách thầy cô và bị đuổi học, các lớp học của trường vẫn tràn be học trò. Các lớp học hiện đại dự kiến cho ba mươi học trò buồn thay phải chứa năm mươi lăm, các băng ghế dự kiến cho hai học trò phải chứa ba đứa ngồi đụng cùi chỏ nhau, rồi giờ ra chơi, học trò đi, chạy, chơi cứ va vào nhau như xe điện đụng. Mỗi khi chuông reo hay có đánh lộn hay bất thình lình có gì hối hả gấp gáp thì y như là sẽ có cảnh giẫm đạp chen lấn mà một số đứa bị đè bẹp, ngất xỉu, và chúng tôi chỉ còn biết đưa chúng vào phòng thầy cô, cho hít dầu thơm cho lai tỉnh.

Đứng trước một lượng học trò như vậy, dạy học bằng phương pháp học gạo thì hiệu quả hơn nhiều so với giảng bài. Học gạo không chỉ giúp trẻ phát triển trí nhớ mà còn dạy chúng biết kính trọng người trên.

Suốt một năm rưỡi cấp hai, hết lớp sáu và nửa đầu lớp bảy, Mevlut cảm thấy phân vân khó xử về chỗ ngồi trong lớp. Khi chật vật giải vấn đề này, cậu rơi vào cuộc khủng hoảng hiện sinh như các triết gia cổ đại bận tâm về ý nghĩa của cuộc sống. Ngay từ tháng đầu nhập học, cậu hiểu rằng để trở thành một người của khoa học mà Atatürk tự hào như thầy hiệu trưởng nói, cậu phải kết bạn với lũ trẻ con nhà tử tế các phường giàu, tập vở, cà vạt và bài tập của chúng luôn ngăn nắp và đầy đủ. Mevlut chưa gặp đứa học trò nào sống trong gecekondu như cậu (là hai phần ba học trò trong trường) mà cũng đồng thời học giỏi trong lớp. Một đôi lần cậu gặp trong sân trường vài đứa lớp khác coi trọng việc học hành vì chúng cũng nghe nói rằng, Thằng nhỏ này rất thông minh, phải cho nó đi học, nhưng trong đám đông nghịt ở trường Mevlut chưa kết thân được với những kẻ lạc lõng đơn độc này mà, cũng như đội thi đố, bị những đứa khác gọi là mọt sách. Một trong những lý do là vì đám mọt sách nhìn Mevlut nghi ngờ, do cậu cũng sống trong gecekondu như chúng.

Được làm bạn và ngồi với một số đứa con nhà tử tế được xếp ở các hàng đầu và làm bài tập đều đặn khiến Mevlut cảm thấy vui hơn. Để được ngồi các hàng đầu thì phải luôn chăm chăm nhìn thầy, dán mắt vào miệng thầy, và nói nốt những câu mà, theo một logic giáo dục, họ cố tình bỏ lửng. Dẫu Mevlut không có câu trả lời cho câu thầy đặt ra, cậu vẫn lạc quan giơ tay như người biết.

Nhưng lũ trẻ sống trong các khối căn hộ ở các phường giàu mà cậu cố hòa đồng thì kỳ quặc và có thể làm ta đau lòng không biết lúc nào. Năm đầu cấp hai, Mevlut có được đặc ân ngồi hàng đầu cạnh Chú Rể, nhưng một ngày trời tuyết Chú Rể suýt bị đè bẹp trong đám hỗn loạn học trò chơi bóng trong sân (với quả bóng bằng báo cũ vo lại cột sợi dây thừng vì bị cấm đem bóng vào trường), chúng chạy như điên, la hét, đánh nhau, xô đẩy, và cá cược (hình cầu thủ bóng đá, những khúc bút chì, mẩu thuốc lá cắt làm ba). Trong cơn giận, Chú Rể ném vào Mevlut một câu, Trường này toàn lũ nhà quê thôi, cha tao sẽ chuyển tao qua trường khác học.

Chú Rể. Tôi lãnh biệt danh Chú Rể từ tháng đầu ở trường, vì tôi lo chăm chút cẩn thận cho áo khoác và cà vạt của mình và vì, có những sáng, tôi tới lớp mà xịt nước hoa cạo râu của ba tôi, ông là bác sĩ phụ khoa. Trong lớp nồng nặc mùi cáu ghét, mồ hôi và hơi thở hôi ùm này, đứa nào cũng được nhờ mùi nước hoa của tôi, và những ngày tôi không xức, chúng hỏi, Ê Chú Rể, hôm nay không có đám cưới à? Tôi không dễ bắt nạt như một số đứa tưởng. Có hôm tôi đấm sái quai hàm thằng khùng cố vùi mũi vào cổ tôi để chọc, như thể tôi là thằng lại cái, lấy cớ là để ngửi mùi nước hoa cạo râu, vậy là tôi giành được sự nể nang của đám bắt nạt ở các hàng cuối. Tôi học ở đó vì ông cha keo kiệt của tôi không chịu trả tiền trường tư.

Một hôm, tôi với Mevlut đang nói về chuyện này trong giờ học thì cô Melahat Thỗn Thện dạy sinh vật kêu, 1019, Mevlut Karataş, trò nói chuyện nhiều quá, xuống cuối lớp đi!

Thưa cô, bọn em không nói chuyện! tôi cãi, không phải vì tôi có tinh thần hào hiệp như Mevlut nghĩ, mà vì tôi biết mình an toàn; cô Melahat không bao giờ dám đuổi một đứa con nhà tử tế như tôi xuống cuối lớp.

Nhưng Mevlut không lo lắm. Cậu từng bị đuổi xuống cuối lớp rồi, nhưng nhờ hạnh kiểm tốt, gương mặt trẻ con và hăng hái giơ tay, cậu luôn tìm được cách để len lỏi lên mấy hàng đầu. Thỉnh thoảng, để lớp đỡ mất trật tự, thầy cô sẽ cho cả lớp đổi chỗ. Những lúc như vậy, Mevlut có gương mặt hiền lành sẽ nhìn vào mắt thầy với vẻ khẩn nài và ngoan ngoãn, và nhờ vậy được ngồi đằng trước, nhưng chỉ cho đến khi vận rủi lại ném cậu xuống dưới.

Lúc khác, Chú Rể can đảm phản đối quyết định của cô Melahat dạy sinh vật có bộ ngực bự cho Mevlut xuống dưới. Thưa cô, cho nó ngồi trước đi cô; nó thích giờ học của cô.

Trò không thấy trò ấy lớn tồng ngồng sao? Cô Melahat tàn nhẫn đáp. Trò ấy che khiến những trò ngồi sau không thấy bảng.

Vì xong tiểu học, cha để Mevlut ngồi không ở làng một năm nên cậu lớn tuổi hơn hầu hết lớp. Khi ròi hàng đầu để xuống ngồi hàng dưới, cậu thấy ngượng và nghĩ chắc có mối liên hệ kỳ bí nào đó giữa chuyện cậu to xác và thói quen mới có là thủ dâm. Mấy băng ghế cuối đón cậu về lại hàng ngũ bằng tiếng vỗ tay và hô, Mevlut, mừng về nhà!

Các băng ghế cuối là chỗ dành cho đám du thủ du thực, bọn lười biếng, những cái đầu không não, đám hết thuốc chữa, những thằng to xác, những thằng già câng và những thằng trước sau gì cũng bị đuổi học. Nhiều đứa tìm được việc và bỏ học là từ các hàng này, số khác lại mài mòn đũng quần ở đó mà không bao giờ tìm được việc làm bên ngoài trường. Số khác nữa tự xuống ngồi ở cuối lớp từ ngày học đầu tiên vì chúng tự biết mình mắc lỗi, ngu ngốc, quá già hay quá to đầu. Số khác, như Mevlut, không chịu chấp nhận các băng ghế cuối lớp là số phận đen bạc cho mình, chỉ sau nhiều nỗ lực và thất vọng mới hiểu ra sự thật cay đắng, như một số kẻ nghèo đến cuối đời mới hiểu mình sẽ không bao giờ giàu được. Hầu hết thầy cô, như thầy Ramses dạy sử (thầy quả cũng giống một xác ướp), nhờ kinh nghiệm biết rằng cố dạy cái gì cho lũ học trò ngồi các băng cuối cũng chỉ hoài công vô ích. Số khác (cô Nazlı chẳng hạn, cô dạy tiếng Anh trẻ và nhút nhát mà Mevlut như mở hội trong bụng khi đón được ánh mắt từ hàng đầu và phải lòng lúc nào không hay) sợ phải đụng độ với các hàng cuối hay phải tranh cãi với một học trò trong đám này đến mức họ hầu như không bao giờ nhìn về hướng đó.

Không thầy cô nào, ngay cả thầy hiệu trưởng thỉnh thoảng cũng khiến một lúc một ngàn hai trăm thằng sợ, mong đối đầu trực diện với các hàng cuối. Vì những căng thẳng này có thể nhanh chóng biến thành mối thù truyền kiếp và không chỉ các hàng cuối mà cả lớp cũng sẽ quay lại phản kháng thầy. Một chuyện nhạy cảm dễ chọc giận cả lớp là khi thầy cô giễu cợt giọng bọn học trò các phường ổ chuột, dáng vẻ bên ngoài, sự ngu dốt và đám mụn mỗi ngày nở như hoa tú cầu đỏ trên mặt chúng. Vì trong giờ học một số học trò luôn nói tếu và kể những câu chuyện khôi hài hơn những câu của thầy, các thầy muốn làm chúng mất uy tín, làm chúng ngậm miệng bằng cách khẽ thước. Có thời Fevzi Nổ, thầy dạy hóa trẻ bị cả lớp ghét, thành cái bia hứng một trận gạo bắn từ vỏ bút bi khi thầy quay lưng để viết một công thức oxit chì trên bảng. Mọi chuyện này là do thầy chế nhạo giọng và cách ăn mặc của một học trò gốc miền Đông (thời đó không ai dùng từ Kurd) mà thầy muốn ức hiếp.

Thỉnh thoảng, chỉ để có cái thú làm một giáo viên rụt rè mà chúng xem là yếu đuối sợ, hay chỉ vì thích, đám du côn ở mấy hàng cuối ngắt lời.

Thôi cô ơi, giờ học của cô chán quá, giờ cô kể về chuyến đi châu Âu đi!

Thầy ơi, có thật là thầy đi tàu lửa một mình đến tận Tây Ban Nha không?

Lũ học trò ngồi cuối lớp cứ oang oang bình luận không ngừng về những chuyện trong giờ học, như đám khán giả xem phim rạp chiếu ngoài trời mùa hè. Chúng kể chuyện rồi phá lên cười ầm ĩ, đến mức thầy đặt một câu hỏi trên bảng và học trò ngồi hàng đầu trả lời còn không nghe được nhau. Mỗi lần bị đày ải xuống các hàng cuối, Mevlut khó mà theo dõi cái thầy giảng trên bảng. Nhưng xin đừng hiểu lầm, hạnh phúc thời đi học đối với Mevlut là vừa được cười theo những câu đùa tếu của đám bạn ngồi cuối lớp vừa nghe cô Nazlı giảng bài.

Đọc Xa lạ trong tôi

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 01 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 02 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 03 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 04 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 05 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 06 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 07 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 08 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 09 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 10 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 11 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 12 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 13 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 14 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 15 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 16 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 17 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 18 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 19 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 20 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 21 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 22 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 23 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 24 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 25 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 26 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 27 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 28 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 29 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 30 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 31 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 32 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 33 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 34 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 35 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 36 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 37 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 38 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 39 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 40 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 41 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 42 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 43 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 44 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 45 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 46 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 47 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 48 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 49 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 50 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 51 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 52 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 53 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 54 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 55 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 56 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 57 tại đây.