Xa lạ trong tôi | Chương 04

Xa lạ trong tôi chương 04 kể cuộc đời người bán boza Mevlut Karataş và bức tranh Istanbul từ 1969 đến 2012 qua nhiều nhân vật. Tác phẩm của nhà văn đạt giả Noel Văn học 2009 Orhan Pamuk.

Đọc Xa lạ trong tôi chương 04

Căn nhà.

Những ngọn đồi nơi tận cùng thành phố.

Nhà là một gecekondu. Cha cậu dùng từ này khi ông bực tức cái lỗ mãng và khốn khổ của chỗ này, khi không giận là chuyện họa hoằn – ông dùng thêm từ nhà với cái trìu mến Mevlut cũng cảm thấy. Sự trìu mến dung dưỡng trong cậu cái ảo tưởng là chỗ này có gì như mái nhà lâu dài một ngày nào họ sở hữu ở đời này, nhưng khó mà tin chuyện đó. Gecekondu chỉ gồm một phòng lớn. Nhà vệ sinh nằm kế bên, có một lỗ giữa nền đất.

Ban đêm, qua ô cửa sổ không gắn kính trong nhà vệ sinh, ta nghe tiếng chó tru và cắn nhau ở các phường xa. Đêm đầu, vì khi họ vào thì trong nhà đang có một người đàn ông và một đàn bà nên Mevlut tưởng cha con cậu vào nhầm nhà. Sau đó cậu hiểu họ là cặp vợ chồng mà cha cậu cho vào ở thuê trong mùa hè. Cha cậu tranh cãi với họ, nhưng rồi ông trải tấm đệm trong một góc tối khác cho hai cha con ngủ.

Hôm sau gần trưa Mevlut thức dậy thì thấy trong nhà không có ai. Cha cậu, bác và hai anh mới lên với họ mấy năm gần đây đều từng sống trong túp nhà này. Nhớ lại những gì Korkut với Süleyman kể hồi mùa hè, Mevlut cố mường tượng họ sống với nhau trong gian phòng, nhưng chỗ này chỉ là một túp nhà hoang vu ma quái. Một cái bàn cũ kỹ, bốn chiếc ghế, hai chiếc giường, một cái có lò xo, cái kia không, hai tủ, hai cửa sổ và một cái lò.

Đó là tất cả những gì cha cậu sở hữu ở thành phố nơi ông lên làm việc mỗi mùa đông từ sáu năm nay. Năm ngoái, khi tranh cãi với cha cậu và dọn ra ở riêng, bác và hai anh đã mang đi đệm cùng mọi đồ đạc lỉnh kỉnh của họ. Mevlut không bắt gặp một món đồ nào của họ trong nhà. Cậu vui khi thấy trong tủ có mấy món đồ cha mang dưới làng lên, những quần dài và tất len mẹ đan, cây kéo cậu thấy các chị ở làng cầm, dù lúc này nó đã gỉ sét.

Sàn nhà bằng đất nện. Mevlut thấy là buổi sáng trước khi ra khỏi nhà cha đã trải tấm chiếu mang dưới làng lên. Chắc là bác với hai anh đã mang đi tấm chiếu cũ khi bỏ đi năm ngoái.

Cái bàn buổi sáng cha cậu để ổ bánh mì mới làm bằng gỗ và gỗ dán, cũ kỹ và không sơn. Mevlut thường chêm hộp diêm hay miếng gỗ nhỏ xuống dưới chân bàn ngắn hơn cho vững, nhưng có lúc nó lại xộc xệch, làm đổ soup và trà lên người họ và khiến cha cậu bực. Cha cậu bực tức nhiều thứ khác nữa. Suốt thời gian họ sống ở đó từ năm 1969, cha cậu nhiều lần nói, Để ba sửa lại cái bàn, nhưng ông không bao giờ động đến.

Mevlut thấy hạnh phúc mỗi tối ngồi vào bàn ăn với cha, dù cho vội vàng, nhất là những năm cậu mới lên Istanbul. Nhưng vì buổi tối phải đi bán boza, hoặc cùng nhau, hoặc chỉ mình cha cậu, những bữa ăn này không vui bằng những bữa vừa ăn vừa cười đùa với mẹ và hai chị ở làng. Mevlut luôn nhận thấy trong cử chỉ của cha vẻ cấp bách phải đi bán càng sớm càng tốt. Vừa nuốt xong miếng cuối, ông Mustafa châm điếu thuốc và hút chưa được nửa điếu ông đã nói, Đi con.

Buổi chiều đi học về, trước khi đi bán boza với cha, Mevlut thích nấu soup trên lò, còn nếu lò chưa nhóm thì trên bếp gas. Nước vừa sôi, cậu cho một muỗng bơ thực vật Sana vào nồi và bất cứ gì có sẵn như cà rốt, cần tây, khoai tây, cậu rắc thêm hai nhúm tấm lúa mì và tiêu khô đem từ làng lên rồi vừa nghe tiếng sôi lục bục vừa quan sát các chuyển động bên trong nồi. Các mẩu khoai tây cà rốt quay lộn trong soup như những kẻ bị thiêu dưới hỏa ngục, chừng như còn nghe thấy tiếng kêu gào than khóc thống khổ vẳng lên từ dưới đáy nồi, nhiều lúc soup thình lình trào lên như dung nham từ miệng núi lửa, những miếng cà rốt cần tây trồi lên ngay sát mũi cậu. Mevlut thích quan sát khoai tây vàng sậm lên khi đã chín, màu cam của cà rốt nhuộm cả nồi soup, nghe đủ thứ âm thanh từ nồi soup cứ sôi lục bục, chuyển động không ngừng bên trong nồi giống hệt sự quay tròn của các hành tinh cậu học trong giờ địa lý ở trường trung học nam sinh Atatürk, thế là cậu ngẫm mình cũng không ngừng quay trong vũ trụ như những mẩu nhỏ này. Hơ ấm bên hơi nước nóng và có mùi thơm dễ chịu này thật thích làm sao.

Giỏi lắm, soup ngon lắm, con của ba! lần nào cha cậu cũng nói. Hay là cho con theo học việc đầu bếp? Nếu buổi tối không đi bán boza mà ở nhà làm bài, Mevlut dọn bàn khi cha vừa đi ra, cậu hạ quyết tâm thuộc lòng tên các quốc gia và thành phố trong sách địa lý, cậu mơ màng khi nhìn hình tháp Eiffel và những chùa chiền ở Trung Hoa. Nếu đi học về rồi cả buổi chiều còn phải gánh hai thau sữa chua nặng trĩu đi bán với cha, khi về đến nhà, cậu ăn một miếng rồi vật ra giường ngủ ngay. Lúc đi, cha đánh thức cậu.

Thay pyjama rồi đắp mền ngủ đi con. Lò tắt là con lạnh cóng đó.

Con cũng đi nữa, chờ con với ba ơi, Mevlut nói, nhưng cậu ngủ tiếp, cứ như cậu nói mớ.

Những tối cậu ở nhà một mình, dù có cố cách mấy để quên tiếng gió hú lọt qua cửa sổ, tiếng trèo trẹo không dứt của chuột hay ma thần, tiếng bước chân bên ngoài và tiếng chó sủa, cậu vẫn không tài nào chú tâm vào cuốn sách địa lý. Chó thành phố hung hăng hơn, liều mạng hơn chó ở quê. Phường thường bị cúp điện nên Mevlut không ôn bài được, trong bóng tối ngọn lửa và tiếng củi lách tách trong lò khuếch đại lên, lúc đó cậu sẽ tin chắc có một con mắt đang chăm chăm theo dõi cậu từ những bóng đen trong xó nhà. Nếu cậu ngước mắt lên khỏi cuốn sách địa lý, chủ nhân của con mắt đó sẽ biết là Mevlut thấy nó nên sẽ nhảy xổ vào cậu, nên nhiều lúc Mevlut không sao đứng dậy khỏi bàn để đi ngủ, cậu gục đầu trên trang sách rồi ngủ quên.

Sao con không tắt lò rồi vào giường mà ngủ, con? cha cậu hỏi khi nửa đêm về nhà, mệt mỏi và cáu kỉnh.

Vì ngoài đường rất lạnh, cha cậu hài lòng thấy mái nhà được sưởi ấm áp, nhưng ông không muốn họ đốt củi đến tận giờ này. Nhưng vì không thể nói ra, ông chỉ nói, Nếu con đi ngủ thì nhớ tắt lò.

Củi họ bỏ vào lò, cha cậu mua ở tiệm tạp hóa nhỏ xíu của bác Hasan, hay ông tự tay chẻ một khúc to bằng cây rìu mượn hàng xóm. Trước khi mùa đông tới, ông chỉ cho Mevlut cách nhóm lò bằng những cành khô nhỏ và giấy vụn, chỗ kiếm cành cây, báo cũ và giấy vụn trên các đồi xung quanh. Những tháng đầu Mevlut mới lên thành phố, khi đi bán sữa chua về, cha dẫn cậu lên những ngọn đồi ở Kültepe nơi họ sống.

Nhà họ nằm ở tận cùng thành phố, phía dưới ngọn đồi bùn lầy gần như trơ trụi lác đác vài cây dâu tằm và cây sung. Dưới chân đồi có một con sông hẹp uốn lượn quanh co giữa các ngọn đồi khác, từ Ortaköy đổ ra Bosphore. Giữa thập niên 1950, đàn bà trong các gia đình đầu tiên từ những làng nghèo thuộc Ordu, Gümüşhane, Kastamonu, Erzincan di cư đến những đồi này trồng ngô và giặt giũ ven cả con sông này như ở làng. Mùa hè, trẻ con tắm ở những chỗ nước không sâu lắm. Lúc đó nó vẫn còn mang tên Buzludere có từ thời Ottoman, nhưng vì dân cư hơn tám mươi ngàn người từ Tiểu Á tới, vì ô nhiễm do nhiều ngành công nghiệp nhỏ lớn khác nhau trong mười năm họ đến lập nghiệp trên các đồi xung quanh, tên nó chẳng mấy chốc thành Bokludere. Khi Mevlut tới Istanbul thì tên Buzludere hay tên Bokludere gì cũng không còn được dùng nữa, vì mọi người đã quên sự tồn tại của dòng nước này, từ lâu nó đã bị phủ bê tông hết cả chiều dài, từ thượng nguồn cho đến hạ lưu.

Ở chỗ cao nhất Kültepe mà cha dẫn Mevlut lên có tàn tích một lò đốt rác cũ và vì tro của nó mà ngọn đồi có tên này. Từ đó, ta thấy những ngọn đồi khác nhanh chóng phủ kín gecekondu (Duttepe, Kuştepe, Esentepe, Gültepe, Harmantepe, Seyrantepe, Oktepe, vân vân), nghĩa trang lớn nhất thành phố (Zincirlikuyu), nhiều nhà máy nhỏ lớn khác nhau, những garage xe, xưởng, kho hàng, nhà máy sản xuất dược phẩm và bóng đèn, và đằng chân trời, cái bóng ma quái của thành phố, những tòa nhà cao và tháp thánh đường. Còn thành phố, những phường nơi cha con cậu đến bán sữa chua buổi sáng và boza buổi tối và nơi Mevlut đi học chỉ là những vệt nhòe kỳ bí xa xa.

Xa hơn nữa là những ngọn đồi nhuốm xanh bên phía Tiểu Á. Bosphore nằm giữa các ngọn đồi này nhưng tiếc là không nhìn thấy được. Dẫu vậy, mấy tháng đầu đến Istanbul, mỗi lần trèo lên các sườn đồi Kültepe, Mevlut tưởng chừng như đã nhận ra một thoáng xanh lam của biển giữa những ngọn núi nhuốm xanh. Trên mỗi ngọn đồi chạy xuôi xuống phía biển có những cột điện cao thế khổng lồ đưa điện về thành phố. Gió làm phát ra những tiếng lạ lùng trong mấy cột kim loại to này, và khi trời ẩm ướt, dây cáp điện tạo những tiếng lách tách khiến Mevlut và các bạn sợ hãi. Trên dây thép gai bao quanh các cột điện, có một tấm bảng vẽ hình đầu lâu ghi NGUY HIỂM CHẾT NGƯỜI, và nó lỗ chỗ vết đạn. Những năm đầu, mỗi lần lên đây lượm củi khô cùng giấy vụn và nhìn ra toàn cảnh bên dưới, Mevlut đoán rằng nguy hiểm chết người không phải do điện mà từ chính thành phố. Người ta nói cấm đến gần các cột điện và nó đem lại xui xẻo, nhưng hầu như cả phường đều câu trộm điện bằng cách nối dây khéo léo vào đường dây chính này.

Ông Mustafa. Để con trai hiểu đời sống của chúng tôi ở đây cay cực ra sao, tôi giải thích cho nó rằng, không kể Kültepe và Duttepe trước mặt, không ngọn đồi nào khác có điện. Tôi kể rằng khi bác nó với tôi mới đến đây sáu năm trước, không đâu có điện, hệ thống dẫn nước hệ thống cống rãnh cũng không. Tôi chỉ ngón tay về mấy ngọn đồi khác, chỉ cho nó vùng cao nguyên dùng làm đất săn bắn cho các Hồi vương Ottoman và thao trường cho lính; nhà kính người Albania trồng dâu và hoa; trại sữa do người sống ở Kâğithane quản lý; nghĩa trang trắng nơi xác lính chết vì dịch sốt phát ban trong Chiến tranh Balkan lần thứ nhất 1912 được chôn trong vôi; tôi chỉ mọi thứ này cho con trai để nó không bị ánh đèn rực rỡ của Istanbul đánh lừa mà tưởng cuộc sống dễ dàng. Để nó không nhụt chí và khơi lên cảm hứng trong nó, tôi còn chỉ cho Mevlut trường trung học nam sinh Atatürk nơi chúng tôi sẽ ghi danh cho nó học, sân đất ngoài trời cho đội bóng của Duttepe, rạp chiếu phim Derya có máy chiếu hơi yếu mở cửa mùa hè này giữa đám cây dâu tằm, và công trường xây dựng thánh đường ở Duttepe diễn ra bốn năm nay nhờ tài trợ của chủ lò bánh mì gốc Rize, doanh nhân Hadji Hamit Vural và người của ông, ai cũng có xương hàm to. Bên dưới sườn dốc bên phải thánh đường, tôi còn chỉ cho nó căn nhà bác và các anh họ nó xây xong năm ngoái, trên mảnh đất mà bác Hasan của nó và tôi vạch ranh bằng đá quét vôi. Sáu năm trước khi bác con với ba tới đây, hết mấy ngọn đồi này vẫn còn trơ trọi! tôi nói nó nghe. Tôi giải thích cho nó rằng mối bận tâm của mọi người khốn khổ từ xa di cư đến đây, đó là tìm được việc làm trong thành phố và sống ở đó, và để sáng sáng chạy vào thành phố trước hết, mọi người đều cố xây nhà ở gần đường nhất, nghĩa là dưới chân đồi, nên ta có thể thấy các phường mở rộng với tốc độ chóng mặt từ dưới chân đồi mà lên.

Đọc Xa lạ trong tôi

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 01 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 02 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 03 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 04 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 05 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 06 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 07 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 08 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 09 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 10 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 11 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 12 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 13 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 14 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 15 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 16 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 17 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 18 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 19 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 20 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 21 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 22 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 23 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 24 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 25 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 26 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 27 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 28 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 29 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 30 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 31 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 32 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 33 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 34 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 35 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 36 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 37 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 38 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 39 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 40 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 41 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 42 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 43 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 44 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 45 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 46 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 47 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 48 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 49 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 50 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 51 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 52 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 53 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 54 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 55 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 56 tại đây.

Đọc Xa lạ trong tôi, chương 57 tại đây.